غلامحسين افضل الملك

96

سفرنامه خراسان و كرمان ( فارسى )

چند نفر هستند كه ابدا خود را با مردم آشنا نمىكنند . ولى چند نفر مجتهد زاهد با علم هستند كه ناچار بايد زمام خلق را در دست گرفته كارهاى مملكتى را مهمل و مجمل نگذارند و رياست عامه و اختيار تامه داشته باشند . يكى از آنها سيّد سند ، شخص معتمد ، جناب مستطاب مجتهد الزمان آقاى حاجى ميرزا حبيب از سادات حسينى كه رشته شريف و شرح بزرگوارى خانواده خود و برادران ايشان كه مرحوم حاجى ميرزا باقر مجتهد شفتى و جناب مستطاب حاجى ميرزا جعفر مجتهد سورانى باشد اجل بر اين است كه بنده با عدم فرصت و با علم و اطلاعى كه در حق ايشان دارم شرح دهم . زمام خراسان بدست ايشان است . نفاذ حكم و رياست عامه و اختيار مطلق در هر كارى دارند . كليهء رياست خراسان با آن حضرت است . ابدا از هيچ والى از ولاة خراسان ديدن نمىكنند و اعتنائى ندارند و ممكن نيست بر خلاف ايشان والى خراسان حكمى كند و حرفى زند . از ايشان هم حكم و امر باطلى ديده و شنيده نشده است . ثروت و تشخّص دارند . چون در اجتهاد و نفاذ حكم مسلم كل هستند و سالهاست جاده رياست را كوبيده‌اند قدرى در اجوبهء حاضره و تحقيق جميع شقوق مسائل فقهيه تارك هستند . براحتى و آسايش تن مشغول ميباشند . بزرگ مجتهدى ديگر كه در اين شهر است جناب مستطاب افقه العصر و الزمان آقا ملا محمد على معروف بفاضل است كه ساير مجتهدين اين سامان قشر « 1 » هستند و ايشان لّب « 2 » ميباشند . حقيقت مسائل و كنه دين و تحقيق صحيح نزد ايشان است و عوام فريب نيستند و اعتنا ندارند كه مريدان احمق زياد بايشان بگروند . تمام مسائل فقهيه و شرعيه و عرفيه و ظاهريه و باطنيه در دست ايشان است . مردمان باهوش و خواص اصحاب كه طالب حقيقت‌گوئى باشند و از تزوير و حفظ ظاهر رميده‌اند باطنا مايل بايشان هستند . درك

--> ( 1 ) - يعنى پوست . ( 2 ) - يعنى مغز و اين دو اصطلاح معمولا براى اشخاص بىمايه و قدر و باقدر و مايه به كار ميرود .