ميرزا خانلرخان

61

سفرنامه خانلرخان اعتصام الملك ( فارسى )

بازار و دكاكين معمور و مملو از انواع امتعه و همه قسم نعمت است و از ازدحام بايع و مشترى در اغلب بازارها عبور و مرور كمال صعوبت دارد . اطراف و توابع آن ولايت به همه جهت امنيت و رفاهيت داشت . الا اينكه امر طوايف كلهر بواسطهء سوء رفتار و عدم كفايت مصطفى - قليخان ، حاكم آن طوايف كه تازه به حكومت آنها مأمور شده بود ، خالى از اختلال نبود . بسيارى از طوايف آن ايل را بواسطهء بستگى آنها به محمد حسن خان ، حاكم سابق آن ايل ، چاپيده بود و افواها مذكور بود كه به قدر سى هزار تومان اموال آن طوايف را بغارت برده‌اند و عشرى از آن عايد خود مصطفى - قليخان نشده . بواسطهء اين حركت او جمعى كثير از آن ايل به اطراف و جوانب متفرق شده بودند و بسيارى بنواحى كرند و ذهاب به ملك نيازخان سرهنك و حاكم كرند ، پناهنده بودند كه هنگام عبور از آن نواحى اين خانه‌زاد ، بعضى از آنها را ملاقات نمود و از حالشان مستحضر شد . امر كرند منظم بود . سرحددار و سرهنك‌فوج آنجا ، ملك نياز خان آدم عاقل درست‌كارى است و در خدمت محولهء به خود باكفايت است . آن منازل را تا قصرشيرين كه كمال امنيت داشت ، به كمال آسودگى و فارغ البالى طى كرده ، در هرحال و هرجا و هرمنزل نعمت امنيت را از ميامن ارادات خاطر دريا مقاطر اقدس همايون روحنا و روح العالمين فداه و حسن اهتمام اولياى دولت عليهء روزافزون ادام اللّه اقبالهم ، ديده و دانسته . شكرانهء نعمت را دعاى وجود مسعود عاقبت محمود اقدس همايونى ، واجب شمرده ، به حمد اللّه دقيقه و نكته‌اى فروگذاشت نشد . از قصرشيرين الى منزل خانقين ، مذكور بود كه خالى از امنيت است . ولى به اين خانه‌زاد و همراهان به حمد اللّه آسيبى نرسيد . با احتياط گذشته ، داخل عراق عرب گرديديم . بعضى از آن منازل را مىگفتند هميشه پرخطر بوده و كمال اغتشاش از قطاع الطريق داشت . ولى از زمان استيلاى نامق پاشا « 1 » دو سه سالى

--> ( 1 ) - حاكم دولت عثمانى در عراق