ميرزا خانلرخان

71

سفرنامه خانلرخان اعتصام الملك ( فارسى )

صارم الدوله و ميرزا بزرگ پيشكار ، در شهر كرمانشاهان مراقب امور حكومتى و نظم امر جمهور رعيت و انجام خدمات ديوانى بودند و در مهمات ، كليهء رجوع به سركار عماد الدوله داشتند . محمد حسن خان سرتيپ ، حاكم كلهر در آن ايام از كرمانشاهان مرخص و روانه به محال خود گرديد . بعد از ورود او بر ايل و الوار كلهر خبر رسيد كه بناى بدرفتارى و تلافى با طوايفى كه بستگى با مصطفى قليخان حاكم سابق داشته‌اند ، گذاشته و اكثرى را مبالغ گزاف ترجمان كرده ، نواب عماد الدوله احكام مؤكد به او فرستاد كه ترك اغراض نموده ، از اين سوء سلوك اعراض كند . از آنجا به همدان رسيد . چند روزى هم به جهة ناخوشى عيال در آنجا توقف نمود . شهر همدان در كمال نظم و معمورى بود . رعايا از فرط رأفت و رحمتى كه از حالت مشكوة الملك بروز و ظهور داشت و مراتب بىطمعى كه در هرمورد از او آشكار بود ، كمال دلخوشى و شكرگزارى داشتند و با فراغ خاطر به دعاى ذات كامل الصفات اقدس همايونى ارواح العالمين فداه مشغول بودند . افواج ثلاثه عاشقلو در چمن اندانچين مشغول مشق نظام بودند و معروف بود كه حسينعلى آقاى معلم در آن مدت كم طورى آنها را مشق داده و مواظبت كرده است كه ترقيات كلى كرده‌اند . از آنجا در پناه حفظ الهى و در سايهء معدلت اعليحضرت اقدس ظل اللهى روحنا و روح العالمين فداه مأمونا مصونا قطع مراحل نموده ، دوازدهم شهر رجب المرجب 1285 به تقبيل آستان معدلت بنيان خلافت كبرى و سلطنت عظمى ادام اللّه بقائها و قوامها الى يوم التناد ، شرفياب و مشغول خدمت و جان‌نثارى گرديد . اميد كه دعاها در درگاه خدا مستجاب و خدمات و جان‌نثاريها در پيشگاه اقدس سايهء خدا ارواحنا له الفداه پايگاه قبول پذيرد و يرحم اللّه عنه ، آمين .