1137 / 908 / س عز الدوله يكى از شخصيت‌هاى حكومتى دوره ناصرى است كه تاكنون چهره‌ى او در تاريخ ايران دوره قاجار مورد توجه قرار نگرفته است . درحاليكه زندگى او چه از نظر سياسى و چه به لحاظ برادر بودن با ناصر الدينشاه داراى چنان بارى از وقايع تاريخى است كه مىتواند در شناساندن فضاى كلى سياسى و اجتماعى دوره قاجار - بويژه ناصر الدينشاه - كمك شايانى كند . شايد زندگى ساكت و بىسروصداى او اين امكان را به وجود نياورده كه در محور كارهاى حكومتى باشد ، ولى چشم‌اندازى كه او - حداقل در همين سفرنامه - از جامعه خود و خارج از آن ، ترسيم مىكند ، به خوبى مىتواند نشاندهنده اين مهم باشد كه عز الدوله يكى از مهره‌هاى آگاه دوره‌ى ناصرى بوده است . حال بايد با تحقيق در بررسى آثارى كه - احتمالا از خود به جاى گذاشته - و پژوهش در زندگى سياسى و اجتماعيش و همچنين جاپاهايى كه در جريانات حكومتى داشته ، كم و كيف اين آگاهى را به درستى شناخت و با توجه به‌همين داده‌ها شخصيت تاريخى او را ترسيم نمود . بيشترين توضيح درباره عز الدوله توسط مهدى بامداد در كتاب شرح حال رجال ايران آمده است : « عبد الصمد ميرزا عز الدوله پسر سوم محمد شاه قاجار و برادر كهتر صلبى ناصر الدين شاه كه در ششم ربيع الاول سال 1261 هجرى قمرى متولد و در سال 1348 ه . ق . ( 1308 خورشيدى ) در سن 87 سالگى در تهران درگذشت . مادرش از تركمن‌هاى طايفه سالور بوده و هنگامى كه متولد شد از حاج ميرزا آقاسى صدر اعظم براى نام‌گذارى طفل نوزاد استعلام گرديد ، او نام مرشد خود آخوند ملا عبد الصمد همدانى را برايش انتخاب و مورد قبول خانوادهء سلطنتى واقع شد . در سال 1290 ق . در سفر اول ناصر الدين شاه به اروپا از همراهان شاه ( ملتزمين ركاب )