است . چه از راه شاهرود براى كمى آذوقه نمىتوانند رفت و ناچارند با ايرانيان بسازند و دادوستد با تجار ايران نمايند . بزرگترين تجارت‌ها [ با ] كمپانى روسى است . صفحه 134 روابط اجتماعى : ثبت عادات و رسوم مردم يك منطقه ، احتياج به بينش عميق اجتماعى دارد . اين شناخت علمى از يك جامعه است كه باعث مى - شود تا ماهيت روابط اجتماعى از يكديگر بازشناخته شود و دقيقا در همين رابطه پايگاه طبقاتى جامعه‌اى را به درستى ترسيم كرد . ملكونوف در اين راه با گام‌هاى استوارى پيش مىرود - هرچند قضاوت او درباره مردم اين سرزمين جدا از منافع كشور خويش نمىتوانست باشد « 1 » - در همين رابطه است وقتى كه او از وضعيت تاريخى ، اقتصادى مردم حرف مىزند ، روابط اجتماعى آن را نيز با دقت ثبت مىكند . « ضرب و ضرابخانه » در تاريخ كشور ما سرگذشت جالبى دارد . مؤلف اثر ، اين پديده اجتماعى را با ديدى انتقادى ، طنز گونه ، اين‌چنين توصيف مىكند . « [ دربارفروش ] ضرابخانه‌ايست كه از ديوان اجازه است . حالتى غريب و بس عجيب دارد . شخصى را نشسته بينى و گويند استاد است . گاوى و مرغى چند در كارخانه بسته دارد . هم در آن حال كه مفتول سيمين يا زرين در آتش است به آذوقه و چينه دادن گاوان و مرغان مشغول است . ديگرى بىآنكه نگاه كند ، سكه مىزند . بهر شكل و وضع كه بيرون آيد : چپ ، راست ، شكسته ، درست ، گرد ، دراز ، دو نفر ديگر پاسبان اويند كه ندزدد . و دو دستى ديگر است بىصاحب كه صاحبان آنان پيدا نيست . صيقلچى هستند . هركس در هروقت خواهد آيد ، اگر زر و سيمى داشته باشد ، سكه زنند . صفحه 158 در هر جاى باصطلاح حساس ديگرى كه كارگران عرق مى - ريزنند و جان مىكنند ، چنين شرايطى را دارند . نمونه ديگر اين تصوير را ، كه گوياى شرايط توهين‌آميز از يك طرف ، و عدم اعتماد

--> ( 1 ) - نگاه كنيد به پا بنشت صفحه 22 .