عز الدوله - ملكونوف

18

سفرنامه ايران و روسيه ( فارسى )

يكى از ويژگى مهم اين اثر فهرست وقايع و سالشمار زندگى حاكمان منطقه است . كه در نوع خود بىنظير است و اين مهم در كتاب‌هاى ديگرى كه دربارهء تاريخ و جغرافياى اين منطقه نوشته شده ، به اين جامعيت ديده نمىشود . مؤلف دراين‌باره مىگويد « اكنون براى نيك دانستن تواريخ وقايع و حكمرانى مختلفه از كتب تواريخ مشرقيه از قبيل تاريخ طبرستان و زبدة التواريخ و عقد - الجمان و مجمل فصيحى و حبيب السير آنچه دريافت كرده‌ام به اعانت و دستيابى كتب ديگر اين فهرست را خواهم نوشتن تا نيك دريافت گردد » صفحه 86 . شرح اين وقايع از سال 22 هجرى قمرى ( 622 ميلادى ) تا 1031 هجرى قمرى ( 1621 ميلادى ) است . ملكونوف در صفحه 181 و 182 ، ضمن توضيحات كاملى از درگيرى جنگ ايران و روس مىنويسد « دهم آغوست 1723 اسماعيل بيك به پطرزبورغ درآمد . و در 14 ماه به حضور ايمپراطور مشرف شد در 12 ماه سپتمبر بنا به اعتمادى كه شاه طهماس به ايلچى خود داده بود ، عهدنامه نوشته شد كه داغستان و شيروانات و گيلانات و استرآباد ابد الاباد به روسيه واگذار شود » . اين سند گوياى اين واقعيت است كه قبل از قرارداد گلستان و تركمانچاى امپراطورى روسيه براى تصرف چند ناحيه از خاك ايران نقشه مىكشيده است . و نيز نشان دهنده اين واقعيت است كه پادشاهان ايران به خاطر عدم پيوند با مردم و نيز به خاطر عدم لياقت و كفايت ، در هر جنگى ، بخشى از خاك كشورمان را ، مىبخشيدند . ملكونوف به هرجا كه قدم مىگذارد ، علاوه براينكه از تاريخ گذشته‌اش مىگويد در ثبت وقايع و موقعيت‌هاى زمان با دقت و ظرافت خاص خود ، مىكوشيد . درباره رشت چنين مىنويسد « رشت را دار المرز گويند . سكه‌اش به‌همين نام . خانه‌هاى آن بيشتر آجرين . بام‌ها سفالين . خانه [ اى ] كه توان خانه گفت قونسل خانه روس است . كوچه‌ها تنگ ولى مفروش . چاه‌ها در راه بسيار و سرباز . حصار -