پررايحه كه در تابستان مىرسد ، فضيلتى دارد در دوام ، مدتى بدون آنكه فاسد شود ، نگهدارى توان كرد . « هندوانه » فراوان‌تر از خربزه بود . از هر رنگ : تخم زرد رنگش ، سفيد و تخم قرمزش ، سياه و گاهى سرخ رنگ هم بود . بسيار شيرين طعم و خوش طعم . بعضى از آنها تا سى چهل « گيروانكه » « 28 » وزن داشت . اما وقتى كه ما رسيديم ، درشت آنها تمام شده بود و [ بيشتر از ] شش هفت گيروانكه نديديم . ميوه‌اى كه به عربى « قرنايا » « 29 » و به فارسى « سرخك » گويند ، ديديم كه شيرين‌تر از مال ما بود . « عناب » « 30 » بسيار درشت و زياد ديده نشد . سيب بسيار اعلا و گلابى متوسط بود . اما آنچه در تابستان برسد قدرى بهتر [ است ] . « ازگيل » « 31 » بسيار خوبى خورديم . « سنجد » تعريف چندانى نداشت . در اصفهان و تمامى ايران ، در تابستان « گيلاس » بسيار خوب ، و « بادام » از هر جنس هم مىرسد . « زردآلو » بسيار فراوان و زياد و بهتر از مال فرنگستان است . چون تخم [ هستهء ] آن را بيرون كنند و در آفتاب بخشكانند ، چيزى خوب شود . چون مربّا نمايند ، به قدرى اعلا باشد كه در تمام سال به وجودى از قند مستغنى توان بود . « انگور » در همه جا فراوان و اعلا باشد . آنچه در اسلامبول و جزاير « آرشيپل » و « كرت » ، « قبرس » ، « شام » [ سوريه ] و ايتاليا خورده بوديم ، برابرى با انگور موسوم به « كشمشى » نمىكند . انتهاى سفيد بيضى ، و درشتى متوسط دارد . پوست آن بسيار نازك ، و بىدانه [ است ] . از آن نوع فراوان بود ، اما تا رسيدن ما در اصفهان تمام شده بود . آنچه در تهران و كاشان خورديم ، از مال ما بهتر نبود . ميوه‌هاى ديگرى از قبيل « جوز » ، « شاه‌بلوط » ، « ازگيل » نيز عموميت دارد . خاصه در سمت شمالى ايران ؛ پسته در قزوين و نواحى آن زياد باشد . قدرى درشت‌تر و بهتر از مال حلب است . قسمى نيز از پسته بود كه به اندازهء هسته آلبالو بود . « نارنج » و « ليمو » و ساير مركبات در اصفهان خوب عمل نيايد ، زيرا زمستان آن بسيار سرد باشد ، و غير از سواحل درياى خزر و در شيراز تا خليج‌فارس جاى ديگر به‌عمل نيايد .

--> ( 28 ) . گيروانكه ( روسى : Gerka ) : برابر وزنهء ترازو يا پاندول ساعت است ، مقدار وزنى معادل يك فونت روسى - 41 / 0 كيلوگرم است . اين كلمه در روسى امروزى نيست و به جاى آن فونت روسى به كار مىرود . ( 29 ) . قرانيا ( يونانى : Kraneia - زغال اخته ) . ( 30 ) . Zizyphus Sativa / Zizyphus Vulgaris ( 31 ) . Mespilus Germanica