ميرزا ابراهيم
14
سفرنامه استرآباد و مازندران و گيلان و . . . ( فارسى )
دارد . يكى امامزاده تقى و ديگرى آقا سيد رضا است . و كاروانسراى شاه - عباسى هم دارد كه حاجى على نقى تاجر كاشى ، تعمير كرده است . مىگويند اين قلعه در عهد رستم و افراسياب بنا شده است . دو سه چاه در ميان قلعه دارد . و مذكور نمودند كه زير قلعه را نقب زدهاند [ و ] خالى است . به جهت زلزله درست كردهاند كه به قلعه آسيبى نرسد . و دور تا دور قلعه آبريز است [ و ] جميع نجاست به ديوار قلعه مىريزد . از دور و نزديك ، ديوار قلعه سياه مىباشد . و بسيار بىسليقه هستند . و زنهايشان كرباس ، اليجه « 1 » ، قدك و ساير چيزها مىبافند . همگى جولايند . و صورت خوب هم يافت مىشود ، زيرا كه بوتهء بوستان [ اگر ] از نجاست پرورش بيابد البته خربزهاش شيرين خواهد شد . و زبانشان به هيچ كتاب درنمىآيد كه اين چه زبان است . و هيجده نفر سرباز به ديوان مىدهند . و زبان فارسى هم مىدانند . و آب خوراكى از آبانبار است . و در ميان قلعه يك دو چاه آب دارد . به وقت ضرورت بكنند و پاك نمايند ، آب خوب درمىآيد . و يك سنگ آب جارى دارند كه صيفى مىكارند . در بالادست لاسگرد يك فرسخى ، يك آبى دارد كه تلخآب مىگويند . به جهت رفع امراض مختلفه [ در آن ] زياد مىروند ، بسيار نافع است . و اين تلخآب از ميان دو چاه جوشيده بيرون مىآيد [ و ] گرم است . و از زير پلهاى يولكرپى رد شده به صحرا مىريزد . و اين لاسگرد باغات زياد دارد . و چاپارخانه در بيرون ، پهلوى باغها
--> ( 1 ) - نوعى پارچهء راهراه ابريشمى كه با دست بافند ؛ الاجه . فرهنگ معين ، جلد اول ، ص 345 ، س يك .