هانرى رونه دالمانى ( مترجم : محمد على فره وشى )
29
سفرنامه از خراسان تا بختيارى ( فارسى )
در زمان سلطنت مظفر الدين شاه هم هيچگونه دفترخانه و آرشيوى وجود نداشت كه بتوان راجع بموضوعى از روى اسناد و مدارك تحقيق كرد . هريك از مستوفيان و منشيان قلمدانى در جيب داشتند و لولهء كاغذى هم در شال كمر خود فروبرده بودند . اين نويسندگان در قسمتى از كاخ ارباب خود منزل داشتند و گاهى هم در كوچه يا ميدان عمومى در روى سكوئى نشسته و مشغول تحرير بودند و البته اين نوع كار كردن فاقد جادهاى در حوالى گودان در سرحد روس و ايران هرگونه نظم و ترتيب است . عناوين و القاب عمال دولتى غالب عمال دولتى داراى لقبى هستند كه به آن افتخار ميكنند . اين لقب را شاه با فرمانى به آنها ميدهد ولى كار و حقوق منظمى ندارند ، اين القاب كه بمنزلهء نام اصلى اشخاص شدهاند به چندين طبقه تقسيم ميشوند و كلمات سلطنه و دوله و ملك و ممالك و سلطان و خاقان و غيره را در دنبال دارند مانند اعتماد السلطنه و اعتماد الدوله و اعتماد الملك و اعتماد الممالك و اعتماد السلطان و اعتماد خاقان و اعتماد خلوت و اعتماد دفتر و اعتماد ديوان و