فيروز ميرزا فرمانفرما
42
سفرنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )
پناه بدهد مقصر دولت مىباشند و از آنها مؤاخذه خواهد شد » . « 1 » فيروز ميرزا در جواب او شرح مفصلى از اوضاع مىدهد كه بشاگردىها توسط ابراهيم خان سرتيپ گوشمال شدهاند و پسرهاى بهارلو به جانب كراچى فرار كردهاند . « 2 » فيروزميرزا علت اين سفر خود را آگاه ساختن اولياى دولت از وضعيت اين ايالات بازگو كرده و در سرآغاز سفرنامهء خود مىنويسد : « پس از حمد و سپاس خداى بىزوال . . . منزل به منزل طى مراحل و سياحت استعداد و قابليت و خرابى و آبادى خاك عرض راه مىنمايد و مىنگارد ، كه اولياى دولت قوى شوكت از اين خط راه آگاهى حاصل فرمايند . » « 3 » امّا به مرور و با تعمق در چهارچوب نوشتار وى متوجه مىشويم كه فيروز ميرزا به درك مبهمى از اهميّت اين ايالات دست يافته است . دركى كه وضعيت جغرافيايى ، اقتصادى ، و حتى گاه اجتماعى از سكنه و موقعيت ايلات و عشاير آن را مىنماياند . او سفر خود را از كرمان آغاز كرد و تا سيستان و بلوچستان نيز پيش رفت . با رؤيتى ساده ، از خلال عباراتش بهنظر مىرسد كه او فقط به توصيف منزلگاههايى كه از آن عبور كرده ، پرداخته بود ، امّا با تعمقى بيشتر به دركى كه او از وضعيت منطقه ، موقعيت خانها و اهميتشان در منطقه ، چگونگى وضعيت اقتصادى - معيشتى ساكنين اين ايالات ، و تأثير آب و هوا در زندگى آنان داشته ، پى مىبريم . وى گاهى نيز به مقايسه زندگى مردم نيز نظر افكنده بود . فيروز ميرزا با آنكه از صفت اختصار در نگارش سفرنامهاش سود جسته است ، امّا گاه بسيارى از نكات را دقيق شرح داده است . چنان كه راهها و مسير گذر ايلات و طوايف ساكن در منزلگاهها را هم قيد كرده است . احتمالا
--> ( 1 ) . كشاورز ، همانجا ، ص 128 . ( 2 ) . كشاورز ، همانجا ، ص 129 و همچنين ر ك : اتحاديه ، سفرنامه كرمان و . . . ، ص 23 . ( 3 ) . اتحاديه ، منصوره ، سفرنامه كرمان و . . . ، ص 2 .