فيروز ميرزا فرمانفرما
26
سفرنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )
ايلات نيز بسيار حائز اهميت بود . بنابراين حكمرانان گذشته از در نظر گرفتن ذخيره نيروى انسانى قشون توسط ايلات و طوايف ، مىبايست آرامش و ثبات در ايالات و ولايات و امنيت راهها را هم تأمين مىكردند . چنانچه مستوفى الممالك « 1 » در تلگرافى خطاب به فيروز ميرزا مىنويسد : « از قرار اظهار نواب و الا معتمد الدوله پسرهاى نصر الله خان بهارلو در صفحات فارس مشغول شرارت و هرزگى هستند و در اين اوقات نواب معزى اليه به جهت دستگيرى آنها مأمور فرستادهاند كه دفع شر آنها را بنمايند احتمال است كه اضطرارا به صفحات كرمان فرارى شوند نواب و الا مؤكدا به همه جا بسپارند و مراقبت كامل فرمايند كه اگر آن سمتها باشند بيايند آنها را دستگير كنند و نزد نواب معتمد الدوله روانه نمايند » . « 2 » چنانچه اشاره شد ، حكمران علاوه بر ايجاد امنيت و پرداخت عايدات حاصله از ايالات ، بايد تفوق خود را بر مناطق تحت تسلط خويش كه توسط ايلات و طوايف مختلف احاطه شده بود ، به ظهور مىرساند . همچنين بايد برترى خود را بر هركدام از اين طوايف آشكار مىكرد . اين نوعى تنازع بود براى نماياندن سلحشورى و جنگجويى بيشتر ، جهت بدست گرفتن قدرت برتر . در واقع اين ويژگىها برآمده از نظام ملوك الطوايفى در سراسر مملكت بود . بنتان در اينباره عقيده دارد كه : « . . . قريب به يك چهارم جمعيّت ايران از ايلات يا طوايف بدوى تشكيل مىشود كه تابستان در كوهستانها در چادرهاى خود زندگى مىكنند
--> ( 1 ) . ميرزا يوسف مستوفى الممالك معروف به « آقا » در سال 1227 ق / 1812 م به دنيا آمد . اين لقب را محمد شاه در تاريخ 1261 ق / 1845 م به وى اعطا كرد . فردى بسيار با نفوذ بود و مورد توجه بسيارى رجال ايران از جمله امير كبير نيز بوده است . از سال 1294 ق / 1877 م به بعد او به همراه سپهسالار ، كامران ميرزا هرم قدرتمند دربار ناصر الدين را تشكيل داده است . فوت او در تاريخ 1303 ق / 1885 م اتفاق افتاد . ر ك : شرح رجال ايران ، جلد 4 ، 478 - 490 . ( 2 ) . كشاورز ، همانجا ، ص 146 .