عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )

85

تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )

وى آن همه رسولان را نيكو پرسيد و بركرد [ 1 ] ، و هديها بپذيرفت ، و بدان صلح كه خواسته بودند ، همه را اجابت كرد ، و چون يك چندى بر آمد ، قيصر رومى عهد بشكست . انو شيروان لشكر بكشيد و بروم رفت ، و دارا و رها [ 2 ] و منبج [ 3 ] و قنسبرين [ 4 ] و حلب و فاميه [ 5 ] و حمص و سلوقيه [ 6 ] بگرفت . و انطاكيه را حصار كرد ، و تراكيه ( را ) [ 7 ] و خواهرزادهء قيصر

--> [ ( 1 - ) ] شايد در اينجا مقصد ببر كشيدن و معانقه باشد ، و يا اينكه بر به معنى بلند باشد ، يعنى رسولان را بلند برد . [ ( 2 - ) ] هر دو : و داروها ؟ اما دارا شهرى كوچك بود در ديار جزيره ( بين دجله و فرات ) كه بقول اصطخرى ( 77 ) آب و كشاورزى داشت و در پيش كوهى نهاده است . امارها نيز در همين سرزمين در ديار مضر واقع و شهر نصرانيان و ديرها بود ( اصطخرى 78 ) [ ( 3 - ) ] منبج : بر غربى فرات واقع بود كه بر آن پلى ساخته بودند و جسر منبج ميگفتند ( اصطخرى و اشكال العالم خطى ) اما اين هر سه نام در مروج مسعودى نيامده ، و فقط در همين مورد از حلب و قنسرين و حمص و فاميه و انطاكيه نام مىبرد ( 1 ر 225 ) و در اصل و ب اين نام مسح ؟ است . [ ( 4 - ) ] هر دو : مشرين ؟ [ ( 5 - ) ] هر دو : فامسه ؟ كه در مروج الذهب فاميه است و شهرى بود در پايان حمص از بلاد شام ( ابن حوقل 1 ر 166 ) . [ ( 6 - ) ] حدود العالم سلوقيه را از جملهء يازده ناحيت شرقى كشور روم شمرده است ( ص 105 ) و مسعودى گويد : سلوقيه شهر بزرك و معمورى است بر ساحل انطاكيه كه آثار باقيهء آن تاكنون مشهود است ( مروج 1 ر 225 ) . [ ( 7 - ) ] هر دو نسخه : زاكيه كه ظاهرا صحيح آن تراكيه خواهد بود - ترافيا EGARHT در زمان قديم بلاد شمالى يونان بود و اكنون RRET گويند در جنوب شرقى اروپا كه بين يونان و بلغاريا و توركيه افتاده بود . اما در مسعودى اين نام نيامده و گويد : خواهرزادهء قيصر در انطاكيه بود ( مروج 1 ر 225 ) ثعالبى در غرر 294 بلاد دارا و حران و منبج و قنسرين و حلب و حمص و انطاكيه كه خواهرزادهء قيصر دران بود .