آن مطالب را از ابو الريحان محمد بن احمد بيرونى دانشمند بسيار نامى شنيده ، كه در ذى الحجه 362 در بيرون خوارزم بجهان آمده ، و در 3 رجب 440 در غزنين در گذشته است . و چون وى در پايان زندگى در غزنين مىزيسته ، و گرديزى از مردم شهر گرديز ، در جنوب شرقى كابل ، و بر سر راه سابق غزنين بهندوستان بوده است ، چنان مىنمايد ، كه در غزنين با اين مرد بزرگ ديدار كرده و شايد از شاگردان او بوده باشد . گرديز يا جرديز ، چنان كه در كتابهاى تازى ضبط كرده‌اند ، هم چنان كه اشاره رفت اينك از شهرهاى درجهء سوم افغانستان جزو حكومت اعلاى جنوب [ 1 ] در جنوب كابل ، و در جنوب غربى جلال آباد ، و در مشرق غزنين ، نزديك مرز وزيرستانست ، و تا كابل 122 كيلومتر راه دارد ، و در ارقامى كه دولت افغانستان انتشار ميدهد ، جمعيت آن را پانزده هزار نوشته‌اند . زين الاخبار را ابو سعيد عبد الحى بن ضحاك بن محمود گرديزى ، بپادشاهى عبد الرشيد [ 2 ] ابن مسعود غزنوى ( 441 - 444 ) بپايان رسانيده است ، و آخرين واقعه‌يى كه در آن آورده ، از سال 432 هجريست . اين كتاب شامل تاريخ عمومى جهان بمصداق آن روزست ، از زمان آفرينش جهان تا روزگار مؤلف ، شامل تاريخ داستانى ايران و اشكانيان و اسكندر و ساسانيان و سيرت رسول و خلفا و اخبار امراى خراسان تا زمان

--> [ ( 1 - ) ] اكنون اين ولايت به نام تاريخى آن پختيا موسوم است . ( حبيبى ) [ ( 2 - ) ] مرحوم سعيد نفيسى در اين جا و نيز مرحوم محمد قزوينى در مقدمه‌يى كه بر زين الاخبار نوشته ( طبع تهران 1315 ش . و ص 257 بيست مقالهء قزوينى طبع تهران 1332 ش . ) عبد الرشيد را بن مسعود بن محمود نوشته‌اند ، در حالى كه باتفاق جمهور مورخان عبد الرشيد فرزند مستقيم محمود است نه فرزند مسعود كما زعم ، رجوع كنيد به ( طبقات ناصرى 1 - 235 طبع حبيبى در كابل 1342 ش . و معجم الانساب زامباور ، ص 418 طبع قاهره 1951 م . و دول اسلاميه ص 454 تأليف خليل ادهم طبع استانبول 1927 م . و غيره ) جاى تعجب است كه علامهء محققى مانند قزوينى مرتكب چنين سهو شده و مرحوم نفيسى نيز آن را پيروى كرده است ! ! ! در حالى كه در سلسلهء غزنويان شخص ديگرى به نام عبد الرشيد نيست ، كه جاى التباس و اشتباه شده باشد .