عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )

58

تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )

طبقهء سوم ملوك طوائف سكندر بن فيلقوس پادشاهى بگرفت و از ايرانيان بسيار بكشت ، و جايهاشان ويران كرد ، و حصارهاى ايشان كند و خراب كرد ، و علمهاى [ 1 ] ايشان كه مر ايشان را هاربدان [ 2 ] خوانند همه را بكشت ، و كتاب‌ها كه اندر دين مغان و زردشتى بود همه بسوخت . و آنچه اندر طب و نجوم و حساب ديگر علم‌ها بود ، فرمود تا آن [ 19 ] همه را ترجمه كردند ، و بروم فرستاد ، و همه گنجهاى ملوك ايران برداشت . آنچه حمل توانست كرد ، حمل كرد و بروم فرستاد ، و آنچه نتوانست [ 3 ] هم بايران شهر ، اندر زمين‌ها بيابان و كوه‌ها و جايهاء محكم دفن كرد ، و گنجها ساخت و طلسمها كرد ، كه كس را دست بدان نرسد ، و به اصطخر رفت و آنجا

--> [ ( 1 - ) ] علم : به دو فتحه سردار مردم و سيد قوم است ( المنجد ) [ ( 2 - ) ] كذا در هر دو نسخه ، و ظاهرا باربد تصحيفى از هيربد است ، كه مقصد از آن رئيس آتشكاه و معلم باشد : چه هير ( در پشتواور - اير ) بمعنى آتش بود ، اين كلمه در اوستا - ARHTEA ITIAP و در پهلوى ايهرپت هيرپت است و در درى قديم تخارى در كتيبهء عهد كوشانى سرخ كوتل بغلان 160 م اير RIE بمعنى آتش بود . [ ( 3 - ) ] ب : بتوانست