چنين گويد : گرد آورندهء [ 1 ] اين كتاب : ابو سعيد عبد الحى بن الضحاك بن محمود گرديزى ، كه چون از اخبار و تواريخ [ 215 ] انبيا و ملوك و كلانيان [ 2 ] و ملوك عجم و خلفاء اسلام و امراى خراسان بپرداختيم ، آغاز كرديم به گفتن اخبار يمين الدوله رحمة اللّه عليه بر طبق ايجاز و اختصار ، از آنچه از همه اخبار كه خوانديم ، هيچ چيزى را آن حال نبود كه اخبار او را ، كه آن چيزها ديگر باستماع شنيديم و از كتب خوانديم ، و شايد بود كه مصنفان و راويان اندران تصنيفها و اخبار كم‌وبيش آورده و گفته‌اند از بهر تعجب سخن را ، و عزيز كردن كتاب را . اما اين اخبار بيشتر از وى آن بود دست كه برأى العين خويش بديديم ، كه امير محمود رحمه اللّه اندر هندوستان چه كردست ، و به نيمروز و بخراسان و بخوارزم و بعراق چگونه قلعها گشاده است ؟ و بر چه جمله بيابانها و كوهها و راهها مخوف گذشته [ 3 ] است ؟ و حرب آن چگونه كرده است ؟ و پادشاهان بزرگ را چگونه قهر كرده است ؟ كه كسى آن نديده است و نشنوده ، كه چنين حرب و حيله نه كار آدميان باشد . و بخاصه اينچنين اتفاقى كه مرين [ 4 ] خداوند عالم ، سلطان معظم عز الدوله و زين - المله سيف اللّه معز دين اللّه ابو منصور عبد الرشيد بن يمين الدوله و امين المله ابى القاسم محمود بن ناصر الدين و الدوله ، اطال اللّه بقاؤه ، و ادام سلطانه ، و ثبت ملكه ، و كب أعداءه ، را او فتاد كه بى هيچ تكلفى پادشاهى بدست او آمد . و چون قصد كرد ، در وقت به آرزو برسيد بى هيچ مانعى و مهلتى . و اين چندين هزار خلق ، بى خون ريزش و بى طمعى و بى رنجى و بى روزگارى و بى حيلتى [ 5 ] [ 416 ] و كيدى مطيع منقاد او گشتند ، كه هميشه دولت او

--> [ ( 1 - ) ] در هر دو نسخه چنين است ولى در طبع تهران گرد آورده ؟ طبع شده . [ ( 2 - ) ] كذا در اصل . ولى ب اين كلمه ندارد . شايد از مادهء كلان آمده باشد . كه كلانتر را هم از آن ساخته‌اند . [ ( 3 - ) ] هر دو مطبوع : گذاشته ؟ [ ( 4 - ) ] اصل : مزين ؟ [ ( 5 - ) ] هر دو ، و با حيلتى ؟