عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )
297
تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )
به شهر سرخس اندر گرمابه بكشت . طاهر بن الحسين [ 1 ] پس مأمون [ 2 ] خراسان مر طاهر بن الحسين بن مصعب را داد ، اندر شوال سنه خمس و مائتين ، و طاهر خليفت خويش بفرستاد ، و خود بحرب نصر بن شبث [ 3 ] رفت ، و به رقه [ 4 ] با او حرب كرد ، پس عبد اللّه بن طاهر را مأمون بدل پدرش به رقه فرستاد ، و طاهر بخراسان آمد اندر ماه ربيع الاخر سنه ست و مأتين . و يك و نيم سال حكومت كرد . بعد از آن در يكى از جمعهها نام مأمون را در خطبه ذكر نكرد ، و در شب همان روز بمرد ، اندر جمادى الآخره [ 5 ] سنه سبع و مأتين [ 6 ] و پسر خويش طلحه بن طاهر را خليفت كرد .
--> [ ( 1 - ) ] اين قسمت كتاب در تركستان بار تولد و منتخبات ادبيات فارسى تأليف ميرزا عبد اللّه غفار اوف در جلد اول نثر در مسكو بسال 1916 م . بعد از صفحه 117 طبع شده . و نيز قسمت طاهريان تا پايان باب 11 و احوال غزنويان در برلن 1347 ق ، بسعى محمد ناظم هندى و باز از روى آن در سنه 1315 ش با مقدمهء علامه محمد قزوينى باهتمام كتابخانهء ادب در تهران نشر شده ، ولى اين هر دو طبع ثقتى نداشته و مورد انتقاد علامه قزوينى بوده است . رك : به مقدمه مطبوع . [ ( 2 - ) ] ن : مأمون ، ندارد . [ ( 3 - ) ] هر دو : بن شبيب ؟ ولى در طبرى 10 ر 258 و ابن اثير 6 ر 134 و تاريخ يعقوبى 2 ر 445 و ديگر كتب نصر بن شبث ( به فتحتين ) عقيلى نصريست ، كه در سنه 206 ه . در رقه با عبد اللّه بن طاهر جنگيد ، و در آخر به او تسليم شد ، و بحضور مأمون بردندش ، و بعد از 210 ه . خبرى ازو در دست نيست ( الاعلام 8 ر 342 ) . [ ( 4 - ) ] رقه : بفتحه اول و قاف مشدد و مفتوح ، شهرى بود بر كنار شرقى فرات بفاصلهء سه روزه از حران ( مراصد 626 ) . [ ( 5 - ) ] هر دو : جماد الاخر ؟ سنى ملوك 145 : روز شنبه 27 جمادى الآخره 207 ه . [ ( 6 - ) ] هر دو : مأتى ؟ تولد طاهر در پوشنگ 159 ه . و وفاتش در مرو 207 ه . است ( وفيات الاعيان 1 ر 235 ) .