عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )

281

تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )

معاذ [ 1 ] بن مسلم و مهدى خراسان مر معاذ بن مسلم را داد ، و معاذ برادر خويش سلمه [ 2 ] را بخليفتى خويش بخراسان فرستاد ، و اندر عقب او خود [ 143 ] بر آمد اندر ماه ربيع الآخر سنه احدى و ستين و مائه . و بروزگار او نيشابور ( بنام ) پسرش [ 3 ] حسين كردند ، و بروز او قحط افتاد و مردم بسيار بر در او گرد آمدند ، و از قحط بناليدند ، و از گرانى نرخ . و از وى اندر خواستند كه : « غله به فروش ! كه تا ديگران به تو نگرند و بفروشند . » حسين گفت : « خواستمى كه يك دانه گندم بدينارى بودى . » مردمان نوميد گشتند و دعا كردند . هفته نگذشت كه حسين بمرد . و چون معاذ بمرو ( رفت ) و كارهاى خراسان راست كرد ، پس قصد مقنع كرد ، و سعيد حرشى [ 4 ] را بر مقدمهء خويش كرد ، و عقبه بن سلم [ 5 ] نيز بطواويس [ 6 ] با ايشان يار شد ، و بسمرقند رفتند ، و خارجه كس مقنع با پانزده هزار مرد سپيد جامه ، با جبرئيل بن يحيى حرب كرد ، و جبرئيل از ايشان سه هزار مرد بكشت . و چون اين مدد اندر رسيد ، مسلمانان برسيدند [ 7 ] و سپيد جامگان ضعيف‌تر كشتند ، و بسيارى از سپيد جامگان كشته گشتند ، و باقى سوى مقنع باز شدند ، و مقنع پيش قلعهء سنام [ 8 ] كنده كرد ، [ 9 ] و با مسلمانان

--> [ ( 1 - ) ] هر دو : معاد ؟ ولى در طبرى و سنى ملوك و يعقوبى و غيره معاذ بن مسلم است . [ ( 2 - ) ] اين نام در سنى ملوك الارض 141 سلم بن سالم است . [ ( 3 - ) ] هر دو : نيشابور سرلس حسين كردند ؟ قرائت متن از ( ن ) است . [ ( 4 - ) ] هر دو : حرسى ؟ [ ( 5 - ) ] هر دو : عقب بن سلم ؟ ن : مصيب بن سلم ؟ بحدس اصلاح كرده . و صحيح آن عقبه بن سلم هنايى است ( البلدان يعقوبى 64 ) و حدس ( ن ) درست نيست . [ ( 6 - ) ] هر دو : بطواويس ؟ طواويس شهركى است از بخارا بسر حد سغد ( حدود العالم 65 ) . [ ( 7 - ) ] هر دو : ترسيدند ؟ [ ( 8 - ) ] هر دو : سام ؟ [ ( 9 - ) ] يعنى خندق ساخت .