عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )

261

تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )

هشام بمرد ، وليد بن يزيد بنشست ، و عهد خراسان به نصر بن سيار فرستاد ، و او را بفرمود ، تا يحيى بن زيد را دست باز داشت ، و يحيى چون به روستائى رسيد از ولايت نشابور ، وليد را خلع كرد ، و خويشتن را دعوت كرد و باز گشت با صد و بيست مرد ، و بدر نشابور بدهى فرود آمد ، و عمرو بن زرارة القسرى [ 1 ] امير نشابور ، ( رسولى ) بنزديك او فرستاد كه : « ازين ناحيت بيرون شو ! . » يحيى گفت : « تا بر آسايم و ستوران بياسايند . » چون بنزديك عمرو رسيد در وقت بر نشست و بيرون ( 128 ) آمد و حرب كردند ، و عمرو را هزيمت كردند ، و اندر هزيمت كشته شد ، و يحيى بن زيد قصد بلخ كرد ، و نصر بن سيار ، چون خبر يافت ، مر صاحب شرط خويش را ، سلم بن احوز [ 2 ] را بطلب يحيى فرستاد ، و يحيى به بادغيس شد ، و از آنجا بمرورود ( و ) طالقان و فارياب ، و سلم از پى او همى رفت تا به گوزگانان اندر يافت ، او را به قصبهء [ 3 ] انيسو [ 4 ] . حرب كردند ، و يحيى بن زيد را بكشتند و سرش ببريدند ، و بر چوبى كردند و بمرو بردند . و وليد كشته شد بشام اندر جمادى الآخره سنه ست و عشرين و مائة ، و يزيد بن

--> [ ( 1 - ) ] هر دو : القشرى ؟ هو عمرو بن ذرادة القسرى عامل نشاپور كه در سنه 125 ه ، پيروان يحيى بن زيد او را كشتند ( تاريخ يعقوبى 2 ر 332 ) . [ ( 2 - ) ] هر دو : احور ؟ [ ( 3 - ) ] هر دو : بقبضه ؟ [ ( 4 - ) ] كذا در هر دو نسخه ؟ جايى كه اكنون مدفن امام يحيى است « امام خورد » ناميده مىشود بفاصلهء يك و نيم كيلومتر در مشرق شهر كنونى سر پل شمال افغانستان بين بلخ و ميمنه ، كه آن را قراغو هم گويند . در مروج الذهب مسعودى ( 6 ر 6 ) نام اينجا ارعونه ، و در عمدة الطالب ابن مهنا ( طبع بمبى 1318 ق صفحهء 23 - ارعوى ، و در دائرة المعارف اسلام ( 4 ر 1215 ) ارغوه است ، كه صحيح آن ارغوى باشد . زيرا در كتيبهء قريحيى كه به خط قديم كوفى در گچ كنده شده ، و غالبا سبك معمارى دورهء سلجوقيان‌ست ، چنين نوشته‌اند : « هذا قبر السيد يحيى بن زيد بن على بن الحسين بن على بن ابى طالب رضوان اللّه عليه قتل بارغوى فى يوم الجمعة فى شهر شعبان المعظم ، سنه خمس و عشرين و مائه . قتله سلم بن احوز فى ولاية نصر بن سيار ، فى ايام الوليد بن يزيد لعنهم اللّه . . . . . »