عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )
253
تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )
جراح بن عبد اللّه الحكمى [ 1 ] و عمر بن عبد العزيز ، خراسان مر جراح بن عبد اللّه الحكمى را داد ، و او سوى خراسان رفت ، و عمر او را فرمود : تا مخلد بن يزيد را سوى او فرستد . و چون جراح به خراسان ( 123 ) آمد اندر سنه تسع و تسعين . در وقت مخلد را بگرفت و باز داشت . پس اندر زنجير كشيد ، و سوى عمر فرستاد ، و مخلد تا كوفه رسيد اندر راه هشت صد هزار درم بخشيد ، و همه مردمان نيكو خواه و نيكو گوى او شدند ، و اندرين وقت كه جراح امير خراسان بود ، محمد بن على الامام ، [ 2 ] ميسره را بعراق فرستاد و بخراسان . [ 3 ] و داعيان ديگر فرستاد ، بسيار مردم را اندر بيعت آوردند و باز گشتند .
--> [ ( 1 - ) ] هو ابو عقبه جراح بن عبد اللّه الحكمى و مشقى امير خراسان از طرف عمر بن عبد العزيز ، و امير ارمينيه و آذربايجان از طرف يزيد و هشام اموى تا 111 ه . كه در سنه 112 ه . در اردبيل شهيد شد ( الاعلام 2 ر 106 ) و حكمى به دو فتحه نسبت است به حكم بن سعد از قبيله يشحب يمن ( اللباب 1 ر 309 ) . [ ( 2 - ) ] محمد بن على بن عبد اللّه بن عباس بن عبد المطلب هاشمى قرشى اولين كسى است كه بدعوت خلافت عباسيان پرداخت ، تولدش در حميمه بين شام و مدينه در سنه 62 ه . و مرگش در شراة بسال 125 ه . است . او در اين جا در 120 ه . امامت تحريك خلافت آل عباس را داشت ، و اين حركت از سال 100 ه . آغاز شده و بهر طرف داعيان و نقيبان خود را فرستاده بود ، كه خمس اموال را هم بنام او ميگرفتند . ( الاعلام 7 ر 153 ) نخستين داعى كه از طرف محمد بن على الامام بخراسان آمد ابو محمد زياد ، و حرب بن عثمان بلخى بودند ، ولى حسن بن شيخ عامل خراج مرو ده نفر ازين داعيان اهل كوفه را در كشانشاه مرو در سنه 109 ه . بكشت ( طبرى 5 ر 392 و الكامل 5 ر 66 ) . [ ( 3 - ) ] ابو رباح ميسرة النبال از موالى ازد بود كه در سنه 97 ه . از طرف محمد بن على بكوفه فرستاده شد . ( تاريخ يعقوبى 2 ر 298 ) .