عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )

242

تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )

خراسان بگرفت و بنزديك عبد اللّه بن زبير نامها نوشت به بيعت خويش ، و مردمان را بطاعت او خواند ، ميان عبد اللّه بن خازم و ميان مضريان [ 1 ] بمرو حربها اوفتاد ، و آن مادت گرفت ، و بشهرهاى مرو و مرو رود و طالقان و هرات شورش خاست ، و گروهى از تميميان ، پسرش را كه محمد بن عبد اللّه بن خازم بكشتند كه امير هرات بود . و عبد اللّه بكين پسرش قومى را از ايشان بكشت ، و كار عبد اللّه بن الزبير بالا گرفت ، و عبد اللّه بن خازم [ 2 ] بماند اندر خراسان هشت سال و پنج ماه و بيست و پنج روز ، تا وقت فتنهء مصعب بن الزبير با عبد الملك بن مروان ، و مصعب كشته شد . [ 3 ] و عبد الملك مر عبد اللّه بن خازم را بطاعت خواند . اجابت نكرد ، و سر مصعب سوى پسر خازم فرستادند ( و خراسانيان هم از و سر پيچيدند ) [ 4 ] و بطوس بيك ديگر رسيدند و حرب كردند ، و وكيع بن الدورقيه [ 5 ] ( و بكير بن و ساج [ 6 ] با جماعتى از مردم بر آمدند . و چون ابن خازم ) [ 7 ] برادر وكيع را بكشته ، وكيع با عبد اللّه برابر او فتاد و بياويختند . وكيع مر عبد اللّه را بر زمين زد ، و بر سينهء او نشست و سر

--> [ ( 1 - ) ] هر دو : مصريان ؟ ولى مردم قبيلهء بنى مضر عرب در خراسان ساكن شده بودند . [ ( 2 - ) ] كلمات بين قوسين از طرف ن براى تكميل مطلب اضافه شده . [ ( 3 - ) ] وى ابو عبد اللّه مصعب ( به ضمهء ميم و فتحهء عين ) بن زبير است ( 26 - 71 ه . ) برادر عبد اللّه بن زبير كه در سنه 67 ه . از طرف برادرش والى بصره بود ، و در سنه 68 ه . كوفه هم به او تعلق گرفت ، تا كه عبد الملك بن مروان ذاتا به مقابله‌اش بر آمد ، و مصعب بعد از مقاومت و پيكار سخت در جنگ دير الجاثليق كشته شد ، وى از دلاوران و بزرگان عرب بود ( الاعلام 8 ر 149 ) . [ ( 4 - ) ] كلمات بين قوسين براى تتميم مطلب از روى البلدان يعقوبى ص 160 اضافه شد . [ ( 5 - ) ] در هر دو نسخه و البلدان يعقوبى چنين است . ولى در تاريخ اليعقوبى 2 ر 271 وكيع بن عمير طبع شده . و بلاذرى گويد كه دورقيه قريعى مادرش از كنيزان دورق بود و پدرش عميره نامداشت ( فتوح 512 ) . [ ( 6 - ) ] در البلدان و بلاذرى و غيره و شاح است . در حالى كه در تاريخ اليعقوبى 2 ر 171 بكير بن و ساج ثقفى است ، كه در قاموس فيروز آبادى هم در مادهء و سج مذكور است . متوفى 77 ه . [ ( 7 - ) ] كلمات بين قوسين در هر دو نسخه نيست ، جهت تميم مطلب اضافه شد .