فحواى مطالب اين كتاب بر مىآيد كه در نوشتن زين الاخبار مخصوصا دو كتاب معروف البيرونى يعنى كتاب الهند و آثار الباقيه را در نظر داشت ، اگر چه نامى ازين كتب در زين الاخبار نيامده [ 1 ] . و هم او شايد در فصل ولاة خراسان از كتاب مفقود ابو على سلامى متوفا 300 ه . كه « اخبار ولاة خراسان » باشد استفاده كرده باشد . و نيز چنانچه در تعليق ( ) آخر كتاب ثابت كرده‌ام ، كتاب اعلاق النفيسهء ابن رسته ( حدود 290 ه ) هم در برخى موارد ، مأخذ گرديزى بوده است . گرديزى گاهى از مشاهده و روايات دوستان خويش نيز مطالبى را درين كتاب مىنويسد ( مانند ص ) و هم روايتى را از احمد بن و لك گرديزى همشهرى خود مىآورد ( ص ) و گاهى هم از مؤلفان قديم مانند ابو زيد حكيم بلخى [ 2 ] ( ص ) و كتاب ابن خرداذبه . تأليف حدود 250 ه . ( ص - ) و ربع الدنيا ( توزيع الدنيا ) تأليف ابن مقفع در حدود 140 ه . ( ص - ) و مسالك و ممالك ابو عبد اللّه جيهانى وزير سامانيان بلخى در حدود 366 ه . ( ص ) و كتاب تواريخ او ( ص ) اقتباسها دارد كه اين كتابها اكنون در دست نيست و از آثار مفقود بشمار مىروند . اما كتابى كه در برخى مطالب بسيار شبيه به زين الاخبار است ، طبايع الحيوان شرف الزمان طاهر مروزى تأليف حدود 514 ه . باشد ، كه منتخبات آن را دربارهء چين - ترك - هند استاد فقيد مينارسكى در سنهء 1942 م از لندن با ترجمه و شرح انگليسى چاپ كرده است ( از روى نسخهء واحدهء خطى كتابخانهء اندياآفيس ) . و من در تصحيح برخى از فصول زين الاخبار ازين كتاب سود فراوان برده و در پاورقىها ذكر آن مطالب را كرده‌ام . چون طبايع الحيوان هفتاد سال بعد از زين الاخبار بقول خود گرديزى « فراز آورده شده » پس ممكن است ، يكى از منابع تأليف مروزى همين كتاب باشد ، و يا اينكه هر دو مؤلف گرديزى و مروزى منبع واحد و مشتركى داشته‌اند .

--> [ ( 1 - ) ] در صفحهء 210 در جدول عيدهاى مسلمانان گويد : « و من آنچه يافتم بخاصه از كتب خواجه ابو ريحان رحمة اللّه بياوردم . » [ ( 2 - ) ] دربارهء او به پاورقى ص رجوع كنيد .