زطيان و بصره بگرفتند ، و معتصم مر عجيف بن عنبسه [ 1 ] را بفرستاد ، تا هفت ماه با زطيان حرب كرد ، و ايشان را هزيمت كرد ، و بسيارى از ايشان بكشت و بيست هزار مرد ببغداد اندر آورد ، و همه را ببردگى بفروختند . و دل معتصم از بودن اندر بغداد بگرفت ، و با مسرور خادم تدبير كرد . مسرور او را هدايت كرد به سامره ، و معتصم فرمود : تا شهر سامره بنا افكندند ، و از آن بنا نيمى فضل [ 2 ] بن مروان الوزير تمام كرده ، و نيمى محمد بن عبد الملك الزيات [ 3 ] . و چون تمام شد ، جاى بس خوب و خرم [ 4 ] آمد . چنين گويند كه هزار بار [ 5 ] هزار دينار اندر بنا ( 77 ) صرف شد . و چون لشكر اسلام سوى خرم دينان [ 6 ] متواتر گشت ، بابك خرم دين ضعيف گشت . پس از ملك روم استعانت خواست ، و ملك الروم بنصرت بابك بيرون آمد ، و شهر

--> [ ( 1 - ) ] هر دو : عتبه ؟ طبرى و ديگران مانند متن . [ ( 2 - ) ] هر دو : فصل ؟ هو فضل بن مروان بن ما سرجس وزير و منشى فاضل عباسيان كه در 170 ه . زاد و در 250 ه . بمرد ، در سنه 218 ه . بعد از وفات مأمون براى معتصم كه در بلاد روم بود در بغداد بيعت گرفت ، و تا سه سال وزير او بود . بعد از آن محبوس و معزول شد . بعد از معتصم به خلفاى ديگر هم خدمت نمود ، از كتب وى ديوان الرسائل و اخبار و مشاهدات اوست ( ابن خلكان 1 / 414 ) . [ ( 3 - ) ] زيات بمعنى روغن فروش است ( اللباب 1 ر 514 ) هو ابو جعفر محمد بن عبد الملك بن آبان بن حمزه معروف بابن الزيات ( 173 - 233 ه ) از مشاهير نويسندگان و شعرا و وزير معتصم و واثق بود ، در دسكره نزديك بغداد در پيشهء تجارت نشو و نما يافت تا كه بوزارت رسيد ، اما متوكل او را در سنه 220 ه . بر انداخت ، و در بغداد بمرد ، ديوان اشعار تازى او طبع شده ( الاعلام 7 ر 126 ) . [ ( 4 - ) ] هر دو : خورم ؟ [ ( 5 - ) ] هر دو : هزار با هزار . [ ( 6 - ) ] هر دو : دينار ؟