محمد محسن مستوفى
40
زبدة التواريخ ( فارسى )
احوال و ايام عمر و مدت دولت و سلطنت ايشان را نتوانست تحقيق نمايند ، لهذا مجملا « 1 » تا ] در حشو تحت الباقى به فاضل آمده . همانقدر كه نسب و عدد نفرى ايشان تا عثمانجوق « 2 » كه بعد از سلاجقهء اول سلاطين روم و آل عثمان است ، به قلم آمده كه ظاهر و معلوم مىشود كه ابتداء دولت آل عثمان به چه نحو بوده و تا حال چند نفر و به چه ترتيب پادشاهى و سلطنت كردهاند و به كدام سلسله مىرسد . و همچنين نفرى و اولاد و عقاب و ذرّيهء حضرت يعقوب على نبينا و عليه السلام كه طايفهء بنى اسرائيل باشند نيز به فاضل آمده و عوض فاضل مزبور از بابت نفرى اموات ايام قحط مصر و استيلاى افغان و محاصرهء دار السلطنهء اصفهان كه اين كمينه در آنوقت در اصفهان بوده به تنخواه داده شده است « 3 » .
--> ( 1 ) - د : درون قلاب افتاده است . ( 2 ) - نم : عثمانچوق . ( 3 ) - در حاشيهء سمت راست آخرين صفحه از ديباچهء زبدة التواريخ نسخهء كتابخانهء آستان قدس رضوى ، تعريفهايى مختصر از چند اصطلاح مالى كه در متن ديباچه به كار رفته ، داده است كه در ساير نسخهها وجود ندارد بنابراين نوشتهء محرر نسخهء آستانه است . تعريفهاى ياد شده چنين است : حشو : مبلغ و مقدارى كه عمل در آن مىشود ، آن را حشو مىنويسند و حشو مىگويند . بارز : مبلغ و مقدارى كه عمل در آن نمىشود ، آن را بارز مىنويسند و بارز مىگويند و هرگاه در بارز هم عمل شود ، در تحت او حرف خرج و حرف باقى مىنويسند . مفرده : طلب ديوان . من ذالك : خرج مدعى . منها و موضوع : كم كردن مبلغ و مقدار قليل از كثير .