محمد محسن مستوفى

26

زبدة التواريخ ( فارسى )

معرفى كرده است ، ولى به نسخهء كمبريج اشاره نمىكند « 1 » . از طرف ديگر لكهارت در كتاب خود هنگامى كه به نسخهء موجود در كتابخانهء كمبريج ارجاع داده است ، توضيح مىدهد كه اين نسخه متعلق به مجموعهء براون است « 2 » . نسخهء براون كه قبلا به كتابخانهء آلبرت هوتوم شيندلر تعلق داشته است « 3 » ، 258 برگ با ابعاد 9 / 20 * 30 سانتى متر دارد و به خط تعليق خوش نوشته شده است « 4 » . يك نسخهء ديگر از زبدة التواريخ را آقاى احمد گلچين معانى در فهرست كتب خطى كتابخانهء آستان قدس رضوى و در حاشيهء همان صفحه‌اى كه نسخهء كتابخانهء آستان قدس را توضيح داده ، معرفى كرده است كه عين عباراتش چنين است : « كتابى به نام زبدة التواريخ ديده‌ام كه تهذيبى است از زبدة التواريخ و به نام نادر ميرزاى قاجار تسميه شده است ، ولى در آن نسخه وقايع تا سال 1144 كه ندر قلى بيگ افشار ملقب به طهماسب قلى خان شده است ، ثبت گرديده ، ارقام سياقى هم حذف شده ، مالك اين نسخه حاج عباس جليليان بازرگان مشهديست « 5 » » . دربارهء اين نسخه با آقاى گلچين معانى صحبت شد . ايشان كه بسيار پير و مريض احوال است و به سختى صحبت مىكند با حوصله و بزرگوارى توضيح داد كه از آن بازرگان همين مقدار به ياد دارد كه هر چه ايشان ( آقاى گلچين معانى ) اصرار كرده‌اند كه آن نسخه را بازرگان ياد شده يا بفروشد يا به كتابخانهء آستان قدس اهدا كند ، وى امتناع كرده است . تلاش براى يافتن آن بازرگان هم به جايى نرسيد . با توجه به توضيحات آقاى گلچين معانى به نظر مىرسد اين نسخه شبيه نسخهء شهاب الدين على حسينى باشد . نويسندهء كتاب تاريخ سياسى و اجتماعى ايران در عصر صفوى در فهرست منابع اثر خود به يك نسخه از زبدة التواريخ در كتابخانهء مونيخ ( بدون درج شمارهء آن ) اشاره كرده است « 6 » . اولا در فهرست بخش خطى فارسى كتابخانهء ملى مونيخ چنين نسخه‌اى وجود نداشت . ثانيا پس

--> ( 1 ) - Story , P 1243 ( 2 ) - Persian MS . no . G . 15 in The Browne Collection in the Cambridge University Library , The fall of the Safavi dynasty , P . 21 ( 3 ) - سبحانى ، توفيق : « فهرست كتب خطى فارسى كتابخانه آلبرت هوتوم شيندلر » مجلهء دانشكدهء ادبيات و علوم انسانى دانشگاه فردوسى مشهد ، شمارهء اول و دوم ، سال بيست و پنجم ، بهار و تابستان 1371 ش ، ص 476 - 440 ( 4 ) - Edward G . Browne : A Descriptive Catalogue of the Oriental MSS . belonging to the Late . G . Browne , London , Cambridge . 1932 , P 100 ( 5 ) - فهرست كتب خطى كتابخانهء آستان قدس رضوى ، ج 7 ، ص 117 . ( 6 ) - مير احمدى ، مريم : تاريخ سياسى و اجتماعى ايران در عصر صفوى ، امير كبير ، تهران 1371 ش ، ص 248 .