سپهسالار امير سوتكين اشارت كرد تا آن دژ را آبادان كند و استوار . امير ميكاييل هم با جلوداران سپاه سلطان برفت و بر دروازهء سمرقند اردو زد . خاقان ، ناكام و دست خالى ، به دار الملكش پناهيد ، « 1 » و سلطان نيز به بلخ بازگشت و امارت خراسان را به برادرش ، شهاب الدوله تكش شاه ، داد و سپس به رى رفت . درگذشت امير المؤمنين القائم بأمر اللّه در دوازدهم شعبان سال چهارصد و شصت و هفت خلافتش چهل و چهار سال و هشت ماه و بيست و هشت روز بپاييد و هفتاد و پنج سال و هشت ماه و هشت روز بزيست . « 2 » وزيرانش اين‌ها بودند : در آغاز ، رئيس الرؤسا ابو القاسم بن مسلمه وزيرش بود ، كه ارسلان بساسيرى او را بكشت - و پيشتر از آن سخن كرده‌ايم . پس از آن ، فخر الدوله ابو نصر محمد بن جهير را وزارت داد . « 3 » خليفه - كه خداى از او خرسند باد - دانشور بود و به ادب كوشا ؛ بردبار بود و مهربان ؛ درست‌آيين بود و خوش‌باطن ؛ دانشمندى دادگر بود و ديندارى سخت از خداى تعالى ترسان ، « 4 » و اين شعر در شمار اشعار منقول از او است : صقى ليلنا بأعالى الرّبا * من المزن هطّالة تنسجم سهرنا على سنّة العاشقين * و قلنا لما يكره اللّه نم و ما خيفتى من ظهور رالورى * اذا كان ربّ الورى قد علم

--> ( 1 ) . فرمانرواى سمرقند با نزديك شدن سپاهيان ملكشاه از شهر گريخته بود . بعدها با پايمردى وزير نظام الملك به صلحى با سلطان دست يافت . نك . به : ابن اثير 10 / 32 و سبط ابن جوزى 172 . ( 2 ) . در ابن اثير ( 10 / 33 - 32 ) اينسان است كه خليفه در شب پنجشنبه ، 13 شعبان ، مىميرد و 76 سال و سه ماه و پنج روز زندگانى مىيابد - يا شايد 76 سال و 9 ماه و 25 روز . نيز نك . به : سيوطى 422 . ( 3 ) . پس از قتل وزير ابو القاسم بن مسلمه در سال 453 ه ( 1062 - 1061 م ) ابو الفتح منصور بن احمد بن دارست وزارت يافت كه خليفه او را يك سال بعد به جهت اعمال نادرستش كنار گذاشت و او در سال 467 ه در اهواز درگذشت . پس از او فخر الدوله عميد الملك ابو نصر بن جهير ( زاده شده به سال 398 ه ) - كه پيشتر وزير خدايگان ميافارقين ، نصر الدوله بن ودان ، بود - وزارت يافت . در صفر سال 476 ه فخر الدوله از وزارت بر كنار شد و سلطان ملكشاه او را نايب ولايت ديار بكر نمود . او در محرم سال 486 ه جان سپرد ( ابن اثير 10 / 44 ) . ( 4 ) . درخصوص منش خليفه القائم بأمر اللّه ، نك . به : ابن اثير 10 / 33 - 32 و ابن جوزى 8 / 295 و سيوطى 423 - 417 .