زمان ، ميسرهء سپاه ملك مسعود بر ميمنهء لشكر سلطان سنجر بتاخت ، اما سلطان طغرل كه به ميمنه بود ، بر آنان شكست آورد و مقدار دو فرسخ درپى ايشان بتاخت . سپس بازگشت و در كنار عمش سلطان سنجر ايستاد . دراين‌حال ميسرهء سپاه سلطان سنجر بر ميمنهء لشكر ملك مسعود تاخت آورد . سلطان سنجر در كنار دلير مماليكش ايستاد « 1 » و قراجا ساقى و ملك مسعود در قلب سپاه ماندند . سلطان سنجر به جانب قراجا راند ، و او نيز سخت بجنگيد تا اينكه خود و همراهش يوسف جلوش اسير شدند ، تاج الدين بن دارست ، وزير ملك مسعود ، هم اسير شد . ملك مسعود نيز بگريخت . « 2 » سه روز بعد ، سلطان سنجر بر اسب برنشست و بفرمود تا قراجا و يوسف را بياورند ، كه بىهراسى به دل بيامدند و سلطان نيز گردنشان بزد . فرداى آن روز سنجر رخت برداشت و به خراسان رفت ، و پيش از آن بر سلطان طغرل خلعت پوشاند و با او به خلوت رفت و سفارشى چند به دو كرد و به وزير درگزينى نيز سفارش وى نمود و سپس او را بدرود گفت . سلطان طغرل به همدان ، و در جمادى الاخر سال پانصد و بيست و شش بر تخت نشست . اين زمان فرستادگان امير المؤمنين المسترشد باللّه بيامدند با شروطى براى ورود سلطان به بغداد ، كه نپذيرفت و از اين رو هرگز ميانهء او و خليفه خوب نبود . سلطان طغرل پس از قتل قراجا ، امير منكوبرس را والى سرزمين فارس گردانيد و فرزندش الب ارسلان را هم به دو سپرد و به اتابكش موصوف نمود . بر ملك داود بن محمود ، كه ولىعهد پدر بود و اتابكش اياز نام داشت ، گروهى از خواص پدرش گرد آمدند و در تبريز فراهم شدند . ملك داود به نيروى ايشان شورش آغازيد و به سوى همدان رفت ، و سلطان طغرل هم با سپاهيانش از همدان به جانب او شد . « 3 » چون دو گروه به هم رسيدند ، برخى از اميران سپاه ملك داود گريختند « 4 » و لشكر او پشت بداد و اقسنقر ايشان را دنبال كرد . امير يرنقش « 5 » به اسارت آمد و سربهاى خويش به هفتادهزار دينار بداد ؛ قزوين را هم از او گرفتند و رهايش كردند . صفى الدين مستوفى نيز اسير شد و از او دويست‌هزار دينار گرفتند ، و

--> ( 1 ) . اينان صدهزار سوار بودند . ابن اثير 10 / 242 . ( 2 ) . اين جنگ در هشتم رجب سال 526 ه در نزديكى عولان در دينور رخ داد . نك . به : ابن اثير 10 / 242 و التاريخ الباهر 45 - 44 و بندارى 159 - 158 و راوندى 201 و ابن عبرى 2 / 365 . ( 3 ) . يورش ملك داوود به عمويش ، سلطان طغرل ، زمانى صورت گرفت كه سلطان سنجر سرگرم سركوبى احمد خان ، خدايگان ماوراء النهر ، بود كه بر وى شوريده بود . ابن اثير 10 / 244 و بندارى 161 - 160 . ( 4 ) . اين نبرد در ده وهان در نزديكى همدان رخ داد . ( 5 ) . نام اين امير يرنقش زكوى بازدار بود . او به روزگار سلطان محمود شهربان بغداد بود . التاريخ الباهر 28 - 27 و بندارى 170 و 176 - 175 و 183 .