ذكر وقايع و حوادث شهور سنهء ثلاث و ثمانمايه « 1 » حكايت موجبات توجّه حضرت صاحب قرانى به‌جانب سيواس خبرى مشهور است از حضرت رسالت - صلى اللّه عليه و آله و سلم - كه « إذا أراد اللّه شيئا هيّأ أسبابه » معنى آن است كه چون حضرت ذو الجلال - جلّ جلاله - خواهد كه در عالم صورتى واقع شود يا حادثه‌ئى روى نمايد اسباب بودن آن را مهيّا گرداند تا چون سببها دست فراهم دهد هر آينه آن كار در عالم واقع شود . غرض از اين مقدّمه آنكه چون حكم قضا به خرابى بعضى از بلاد روم جارى شده بود سوداى فاسد در دماغ والى روم به ايلدرم بايزيد بازديد آمده به‌قوّت و شوكت خويش مغرور گشته ايلچى به‌جانب طهرتن به ارزنجان فرستاد مضمون آنكه مىبايد كه منقاد و مطيع ما گشته خراج ارزنجان « [ 1 ] » و آن اطراف حاصل كرده به‌جانب ما فرستد و سخنى چند زياده از حدّ و طور خود پيغام داد . امير طهرتن اين معنى به حضرت صاحب قرانى بازنمود . حضرت صاحب قرانى در آن تأمّل نموده فرمود كه غرور ملك و فريب نفس امّاره او را برآن داشته است ، دبير روشن‌ضمير را فرمود تا مكتوبى به‌جانب او نبشت و وظايف نصيحت به تقديم رسانيده او را تنبيه فرمود و بيان كرد « رحم اللّه امرءا عرف قدره و لم يتعدّ طوره » يعنى خداى بر بنده‌ئى رحمت كناد كه قدر و منزلت خود بداند و پاى از حدّ طور و مقام خود پيش ننهد . امروز - به حمد اللّه تعالى - « [ 2 ] » ممالك ربع مسكون در تحت تصرّف و فرمان ماست . ملوك اطراف مطيع و منقاد « [ 3 ] » و امور مملكت‌دارى « [ 4 ] » بر نهج استقامت و سداد ، گردنكشان جهان سر از ربقهء طاعت و متابعت ما نمىگردانند « [ 5 ] » و سرداران ممالك

--> ( [ 1 ] ) - م و ل : آذربايجان . ( [ 2 ] ) - م و ل : ندارد . ( [ 3 ] ) - ت : فرمانبردار . ( [ 4 ] ) - ت : جارى . ( [ 5 ] ) - ت : نمىگرداند . ( 1 ) سال 803 ه . ق .