بحرين « 1 » است . اين كتاب حوادث سالهاى 704 تا 873 هجرى ، يعنى از زمان تولد سلطان ابو سعيد بهادر خان مغول تا قتل سلطان ابو سعيد گورگانى همراه با شرحى از حوادث سال‌هاى 874 و 875 هجرى ، يعنى سال‌هاى نخستين جلوس سلطان حسين بايقرا ، را شامل مىشود . « 2 » اين كتاب در دو مجلد است كه مجلد اوّل آن شامل وقايع سال 704 تا سال 807 ( سال مرگ تيمور ) و مجلد دوم « 3 » از آغاز سلطنت شاهرخ است تا قتل سلطان ابو سعيد . 5 . فصيحى خوافى « 4 » بنا به نوشتهء خودش در سال 777 ه . متولد شده « 5 » و وفات او ظاهرا در سال 845 ه بوده است . « 6 » وى در كتاب خود با نام مجمل فصيحى « 7 » حوادث تاريخى را از اوّل تاريخ هجرى تا سال 845 به صورت سال‌به‌سال نگاشته است . « 8 » فصيحى ، نوشتن اين كتاب را بعد از سال 837 شروع كرده است . « 9 » 6 . تاج السلمانى . وى خط تعليق و شكستهء تعليق را خوش مىنوشته و تاريخ وفاتش بعد از سال 881 ( تاريخ كتابت كتاب او ) بوده است ، زيرا كاتب بعد از اسم او

--> ( 1 ) . اين كتاب امروزه به نام مطلع سعدين شهرت دارد و صورت كامل آن را مطلع السعدين و مجمع البحرين مىنويسند ( نگا . به مقدمهء دكتر عبد الحسين نوائى براين كتاب ، ص 6 و نيز غلامحسين صدرى افشار ، تاريخ در ايران ، تهران ، 1345 ، ص 105 ) . ( 2 ) . بخش اوّل از جلد اوّل مطلع سعدين و مجمع بحرين ، كه به وقايع سال‌هاى 704 تا 771 مربوط مىشود به سال 1353 در تهران و در يك جلد به كوشش دكتر عبد الحسين نوائى منتشر شده است . ايشان بخش دوم از جلد اوّل را نيز در دست انتشار دارند . ( 3 ) . جلد دوم مطلع سعدين ، يعنى وقايع سال‌هاى 817 تا 875 هجرى ، را مرحوم پروفسور محمد شفيع در سه بخش به سال 1949 ميلادى در لاهور منتشر كرده است . ( 4 ) . فصيح احمد بن جلال الدين محمد خوافى نام و نسبت كامل خود را در ص 110 و 137 و مجمل آورده است . ( 5 ) . در ص 110 مجمل آورده است : « ولادت كاتب العبد فصيح احمد » . ( 6 ) . بنا به تحقيق مرحوم محمود فرخ خراسانى در مقدمهء مجمل فصيحى ، صفحهء هفده . ( 7 ) . مجمل فصيحى در سه مجلد به تصحيح مرحوم محمود فرخ خراسانى در سال 1339 در كتابفروشى باستان مشهد به چاپ رسيده است . ( 8 ) . وقايع « سنهء خمس و اربعين و ثمانمائه » را توضيح مىدهد تا اينكه در پايان مىگويد : « رفتن بنده را درگاه عالم پناه و شرف ملاحظهء حضرت اعلى دريافتن يوم الاثنين خامس عشرين ذى حجه ، تمت هذه التواريخ » ( ص 293 ، ج 3 ) . ( 9 ) . فصيحى خوافى در ذيل وقايع سال 836 مىگويد : « عزل بندهء درگاه ، المعروف به فصيحى خوافى از ديوان حضرت سلطان مرحوم بايسنغر بهادر خان عشرين رمضان . . . » ( ج 3 ، ص 71 ) . كلمهء « مرحوم » نشان مىدهد كه بايد مطالب را بعد از وفات بايسنغر در سال 837 ه نوشته باشد .