عبدالله ابن لطف الله ( حافظ ابرو )

مقدمهء مصحح 46

زبدة التواريخ ( فارسى )

غرايب اقمشه و عجايب امتعه و رقاق و عناق خيول به دست لشكر [ شاهرخ ] افتاد كه تعداد آن از حيز استقصاى احصا بيرون است » ( بخش 2 ، ص 547 ) . 20 . جنگ الغ بيك در مغولستان : « خنجر كينه از نيام عداوت كشيده به تيغ آبدار آتش حرب افروختند » ( بخش 2 ، ص 883 ) ؛ « و مقدار ده هزار مرد از ايشان به قتل آوردند و زن و فرزندان ايشان را اسير گرفتند » ( بخش 2 ، ص 885 ) ؛ تا آنجا مىنويسد : « آن روز تا شب غير از زدن و گرفتن و كشتن كارى نبود » ( بخش 2 ، ص 891 ) . ج . جنگ و آداب آن 1 . نمونهء يك جنگ تمام عيار اين دوره ، جنگ شاهرخ است در سال 824 هجرى با پسران امير قرايوسف كه در صفحات 779 تا 796 آمده است . شيوهء جنگ شاهرخ نيز مانند پدرش امير تيمور بوده است . امير تيمور در جنگ‌هاى خود روشى را اجرا مىكرد كه در كتاب‌هاى ظفرنامهء شامى و ظفرنامهء يزدى آمده است و در تزوكات تيمورى نيز تحت عنوان « تزوك جنگ و جدل درآمد و برآمد معركه و صف‌آرايى و فوج‌شكنى » بحث شده است . « 1 » گرچه انتساب تزوكات به تيمور معلوم « 2 » نيست ، روش ذكر شده همان است كه در ظفرنامه آمده است . در اين جنگ ، شاهرخ بعد از آرايش سپاه و تنظيم ميمنه و ميسره و قلب لشكر ، چند مربط فيل در پيش قلب لشكر قرار داده بود و بر بالاى فيل‌ها تيرانداز جاى داشت . لشكريان تركمانان از وجود فيل‌ها متوهم شده بودند و چون اسب‌هاى آنان فيل نديده بودند تركمانان چاره آن ديدند كه جوال‌هاى كاه روى گاو قرار دهند و با استفاده از چوب‌ها و پلاس‌ها شكل فيل را درست كنند و اطراف آن اسب‌ها را در حركت آوردند تا چشم اسب‌ها به ديدن فيل عادت كند . در پيشاپيش سپاه خاكريزى كنده بودند و بعد از خاكريز ، ديوارى ساخته و سرانجام آمادهء پيكار شده بودند . حمله با تيراندازى آغاز شد و آن‌گاه شمشير و نيزه به ميان آمد . طبل و كوس و گوركا و ساير ادوات موسيقى

--> ( 1 ) . ابو طالب حسينى تربتى فارسى ، تزوكات تيمورى ، ص 372 . ( 2 ) . همان ، مقدمه .