محمد ميرك بن مسعود حسينى منشى
50
رياض الفردوس خانى ( فارسى )
آنجا آمده چهارپايان خود را مىآورند و ازين ممر خانه باشد كه اسپى و خانه باشد و شترى و گوسفندى . به قدر حال تواضع والى نمايند . [ خلفآباد ] خلف آباد نيز داخل اقليم سيوم و خوزستان است . هوايش بهتر از ذورق باشد و در قديم الايام دو قريهء معمور يكى تولخوار ، ديگرى مدرسه در محاذى اراضى خلفآباد بوده كه يكى از آنها مدرسهء رفيعه بوده است . در عهد سيد على خان والى عربستان قريتين مزبورتين خراب و خلفآباد معمور شده . ازين جهت كه آب و اراضى [ از ميان رفته ] و زارع آن دو قريه به خلفآباد رفتهاند و بالفعل دو سه هزار خانه از مردم كوه گيلويه و اعراب در آنجا مسكن دارند . دار المؤمنين بحرين نيز داخل اقليم سيوم و توابع فارس است . طولش از جزاير خالدات « لح » و عرض از خط استوا « به » . در ميان بحر فارس و بحر عمان واقع شده . بحرين از اين جهت گويند . و آن جزيرهاى است متجاوز از ده فرسنگ كه به قدرت بالغهء الهى عيون و آبار و انهار عذب شيرين در آن باشد و باغستان و نخل بسيار و نارنج و ليمو و هلو و هندوانهء خوب [ 14 الف ] در آنجا به هم رسد . گويند قلعهء بحرين را اردشير بابكان ساخته . انواع رياحين سيّما گل رازقى و ياسمين سفيد دارد . و جزاير احسا و قطيف نيز در قديم الايام داخل آن بوده . گويند هر كس يك سال در بحرين باشد طحالش بزرگ شود . و من يسكن البحرين يعظم طحاله * و يحصد ما فى بطنه و هو جائع هوايش عفن و لزج و با امزجهء غربا ناسازگار است ، و مردمش از كمال زهد و ورع تا چاشت از مساجد بيرون نمىآيند و از خمر و ميسر و انصاب و از لام بجز نامى در كتاب ملك علّام نشنيدهاند .