محمد ميرك بن مسعود حسينى منشى
46
رياض الفردوس خانى ( فارسى )
فرشته گر خورد آب بخارا * برآيد رشته از پاى فرشته و قلعهء لار [ از ] حصين [ ترين ] قلاع عالم است . بر فراز كوهى رفيع منيع واقع شده و در ازمنهء سالفه صورت آدمى از روى بر زبر برجى ساخته و تير و كمانى به دست وى داده كه به حركت شمس متحرك بودى و روى به ديار ايران استاده ، يكى از كوتوالان به گمان اين كه طلاست صورت را شكسته بعد از شكستن ظاهر مىشود كه روى است . بالجمله حصار لار هر . . . « 1 » و به طلسم كيانى مشهور است . اهالى لار همگى تجّارند و كسب ديگر ندارند . بوانات ولايت آبادان است و اكثر ميوهها دارد و انگور موفور در آنجا به حاصل آيد كه كشمش و اقسام آنها را به ولايات ديگر ببرند . شعب بوان [ شعب بوان ] را سيّاحان ربع مسكون خلاصهء ارباع و اصقاع گفتهاند و مجتازان جهان بوقلمون متفقاند كه در هر باب از لطافت هوا و عذوبت مياه و وفور فواكه متنوعه و ساير بودنيها بر ديگر بلاد رجحان دارد ، چنانچه حكما گفتهاند : « و من الدنيا يحسن اربعة : غوطة « 2 » دمشق و سغد سمرقند و شعب بوان . « 3 » و اين درّهاى است در ما بين دو كوه . طولش سه فرسخ و عرض نيم فرسخ و آن درّه محتوى است بر عيون و انهار و اشجار مثمره . هوايى دلگشاتر از كوى جانان و آبى [ 12 ب ] روحافزاتر از زلال جنان . انگورش از تاك پاك چون عقد ثريا آويخته و سيب عقيق رنگش رنگ سهيل يمانى را بر خاك مذلّت ريخته . انارش چون آتش ايمن از شجر اخضر افروخته و آبى آبدارش از لطافت با هلوى اصفهان به شفتالو گرو بسته . وفور ميوههايش به حدّى است كه به شرح راست نيايد .
--> ( 1 ) . جاى يك كلمه سفيد مانده . ( 2 ) . اصل : غوطه و دمشق . ( 3 ) . چهارم را ياد نكرده و آن « ابله » است .