محمد ميرك بن مسعود حسينى منشى
31
رياض الفردوس خانى ( فارسى )
خالدات « يدها » و عرض از خط استوا « لا يد » . وى را داخل اقليم سيوم شمردهاند . شاپور ذوى الاكتاف نيز تجديدش نموده . قصور بىقصور متكلّف و عمارت عالى درجات در آنجا ساخته بوده . لكن چون هواى لزج و عفن داشته متوطنين ، ترك تمدن آن كردهاند . و نيز آوردهاند كه چون نيشكر بسيار در آنجا به عمل مىآيد ثفل نيشكر بر زبر يكديگر متعفّن گشته عقارب و حشرات موذيّه « 1 » از آنها تولد يافتهاند . از اين جهت مردم ، ترك توطن آنجا كردهاند . دارابجرد از مستحدثات داراب بن فارس و از جملهء اصطهبانات است . طولش از جزاير خالدات « نحه » و عرض از خط استوا « لاه » . وى را داخل اقليم سيوم شمردهاند ، و ايج از مضافات آن است . آبگينه و نارنج و ليموى بسيار در آنجا به عمل آيد ، و از آنجا به اقطار و اكناف عالم برند . و ملح احمر [ و ] اصفر [ در ] دارابجرد باشد كه ظروف از آن تراشند و خالى از صلابت و صفايى نيست ، و با وصف خرابى سيصد قريه و ناحيه دارد . و در يكى از جبال شبنكاره قريهاى است مشهور به آيى كه مومآيى در آنجا به عمل مىآيد . رفته رفته « مومياى » خوانده شده است . خشت و كمارج در عهد ملوك پيشداد شهر عظيم بوده از اقليم سيوم . طولش از جزاير خالدات « فره » و عرض از خط استوا « ل ه » . شاپور بن اردشير نيز تعميرش نموده و اتابك چاولى در تعميرش به اقصى الغايه كوشيده . و درين وقت تنباكوى « 2 » بدى در وى به حاصل مىآيد . بلاد شاپور از مستحدثات [ 6 ب ] شاپور بن اردشير بابك است . شهرى عظيم بوده و اليوم
--> ( 1 ) . اصل : موابه . ( 2 ) . اصل : بيشاكوى .