معين الدين محمد زمچى اسفزارى

مقدمه 25

روضات الجنات في اوصاف مدينه هرات ( فارسى )

ميرزا بايسنقر شاهزاده فاضل ، اديب ، هنرمند ، هنرپرور و از خطاطان زبردست و خوشنويسان ارجمند و نامى بود ، مسكن و محل اقامت او در شهر هرات كاخ « باغ سفيد » مجمع دانشمندان و افاضل شعراء ، نويسندگان ، خطاطان ، تذهيب‌كاران ، نقاشان و موسيقىدانان نامدار بوده ، و آثار بديعهء ادبى و هنرى بسيارى از مدرسه ادبى و هنرستان باغ سفيد بر جاى مانده است ، حافظابرو درباره ادب‌دوستى و دانش‌گسترى و هنرپرورى ميرزا شاهرخ و علاقه او بعلم و دانش و ادب و اوقاتى را كه آن پادشاه بزرگ باوجود مهام سلطنت صرف درس و بحث و مطالعه و مباحثه و تحقيق در علوم معقول و منقول ميكرده است شرح مبسوطى در كتاب تاريخ بزرگ خود موسوم به : « زبدة التواريخ بايسنقرى » نوشته از جمله گويد : « بعد از اندك قيلوله اداى صلوة ظهر كرده بمطالعه كتب تواريخ و اخبار و نكات طريقت و حقيقت و معرفت قوانين شريعت بحث كنند . بعد از آن در هرشب يك عشر از كلام اللّه بر ترتيب با چند تفسير عربى و فارسى مطالعه نمايند ، و مباحث و نكات و دقايق كه در تفاسير گفته باشند به تمام و كمال معلوم گردانيده كتب فقه در ميان آورند ، چون وقايه ، و هدايه ، و صلوة مسعودى و غيره ، و يك فصل مطول بهرجا كه رسيده باشند بحث كرده تحقيق آن مسائل نمايند ، و پس از آن از طب و نجوم و لغت و غيره از هريك چند مسئله معلوم فرمايند ، بعد از اين جمله يك جزو از كلام اللّه بر ترتيب تلاوت كنند . و مواظبت برين طريقه بحديست كه حالا مدت سى سال است بل زيادت كه يك شب يكى ازين وظايف در حضر و سفر و تابستان و زمستان تعطيل نشده است . و در ايام دولت او ( ميرزا شاهرخ ) مدارس هرات بفحول علما و افاضل و دانشمندان مشحون گشته ، و علم و ادب و هنر رواج بسيار يافت » « 1 » پادشاهان و فرمانروايان آل كرت و دودمان گورگانيان بزرگ‌ترين : مدارس ،

--> ( 1 ) - زبدة التواريخ بايسنقرى - ( - ربع چهارم از « مجمع التواريخ السلطانى » حافظابرو نسخه مخطوطه كتابخانه ملى ملك