صفة قلعه اختيار الدين صينت عن تعرض الظالمين ديگر از مستغربات بقاع . و مستبدعات قلاع قلعهء محروسه معمورهء اختيار الدين است « 1 » كه در جانب شمال اين بلده جنّت مثال سر باوج قلال قلاع افلاك كشيده ، و دندانهاى شرفات بروجش كه با كوتوال « 2 » قلعه هفتم زبان يكى دارد از مائده : وَ فِي السَّماءِ رِزْقُكُمْ وَ ما تُوعَدُونَ . بكام رسيده . در جنب ديوار استوارش معراج نه پايهء گردون پست آمده . و حارسان بروج او را ساكنان قله قلعهء سما زير دست « 3 » گشته . جاسوس خيال را انديشه راه بردن بوى محال ، « 4 » و وهاق « 5 » وهم را « 6 » توهم رسيدن بكنگره فلك‌فرسايش عين خيال . للمؤلف « 7 » : بنش رسيده بماهى سرش گذشته ز ماه * رسيده است به جائى كه نيست آنسو راه طناب فكر ز اغراق خندقش قاصر * كمند و هم ز الصاق كنگرش كوتاه

--> ( 1 ) - مج . مك : اختيار الدين است كه . س : اختيار الدين كه . ( 2 ) - كوتوال : فارسى مفرّس لفظ هندى است بمعنى : صاحب قلعه چه در اصل - كوث‌وال . بوده بتاى ثقيل هندى - فرهنگ آنندراج . و بپارسى ( كوتوال ) : ( دژبان ) . ( 3 ) - مك . مج : قلّعه قلعهء سما زير دست . س قلّه قلعه‌پيماى سما زير دست . ( 4 ) - س : بوى فكر محال . مج . مك : بوى محال . ( 5 ) - الوهق وز ان جبل و جمع آن وهاق وز ان جبال : ريسمان كه سر آن گره خورده و با آن چارپايان سركش را رام كنند . و ممكن است وهاق بكسر واو مصدر واهق البعير البعير مواهقة و وهاقا مدّ كل واحد عنقه فى السير و بارى الاخر . و معنى عبارت ( وهاق وهم را ) كمند و حبال انديشه را تو هم . يا : ( و مبارات و پيشى جستن انديشه مر كنگرهء فلك فرسايش را ) ( 6 ) - مج : وهاق وهم توهم . مك : وهاق وهم را توهم . ( 7 ) - مج : للمؤلف : س : لمؤلفه . مك : اين كلمه را ندارد .