معين الدين محمد زمچى اسفزارى
526
روضات الجنات في اوصاف مدينه هرات ( فارسى )
خطاب اين كتاب عاشقى بهر * دولرانى خضرخان ماند در دهر ( مصادر غير از كتب مخطوطه مذكوره در اثناء مقال : كشف الظنون - ج ر 2 ص 1324 ، و ج ر 1 ص 724 . تذكره دولتشاه سمرقندى ص 247 - 238 ليدن . فهرست ريو Catalogue of the persian manuscripts in the British Museum by Charles Rieu . vol . II . P . 615 . 613 - 609 London . 1879 ( 2 ) ص 2 سطر 14 . لعلى المرتضى رضى إله تعالى عنه ، اين دو بيت جزء مجموعهء اشعارى ( ديوان ) است كه در زبان عربى موجود و به حضرت على عليه السلام منسوب مىباشد ، مندرجات اين مجموعه عبارت از قطعات چند بيتى است مشتمل بر مواعظ ، نصايح ، حكمت عملى ، اخلاق فردى ، آداب اجتماعى و پارهء مباحث كلامى و فلسفى ، و عينا ترجمه عربى و منظوم فصول كوتاه حكمى و اخلاقى است كه بعنوان امثال سائره ، جوامع الكلم ، حكمتهاى بالغه و پند و اندرزهاى حكيمانه در متون پهلوى - كه از بقية السيف غارة كتابخانههاى ايران باقى مانده - نوشته بوده و در صدر نهضت علمى و ادبى عصر عباسى به زبان عربى ترجمه و نقل شده است ، و از نوع همان سخنان و گفتارهاى حكمت شعارى است كه ابن مسكويه كتاب مشهور خود ( آداب الفرس و الروم و اليونان ) را در اخلاق بر آنها بنياد گذارده و تدوين نموده و عينا سخنانى است كه در كتاب ( عهد اردشير پاپكان ) « 1 » و ( پندنامه خسرو ) و كتاب ( الادب الكبير ) و غيره موجود و مذكور مىباشد .
--> ( 1 ) - ( عهد اردشير پاپكان ) : يكى از متون مهمه ادبيات پهلوى بوده كه در اثنأ جنبش علمى عصر عباسى از زبان پهلوى به عربى ترجمه شده است : اگرچه اصل پهلوى و ترجمه عربى اين متن پايمال حوادث دوران گرديده و از ميان رفته است ، اما ابن مسكويه رازى نسخهء كامل ترجمه عربى اين نامه را بدون كم و كاست بقلم مترجم اصلى در كتاب خود « تجارب الامم » روايت كرده است . ( كتاب تجارب الامم - نسخه فتوگرافى - جلد اول - چاپ ليدن . نسخه مخطوطه كتابخانه ملى ملك ) .