معين الدين محمد زمچى اسفزارى
17
روضات الجنات في اوصاف مدينه هرات ( فارسى )
زمام خويش بتوفيقشان سپرده قضا * عنان خويش بتدبيرشان بداده قدر نه از موافقتشان قضا بتابد روى * نه از متابعتشان قدر بپيچد سر هريك بهنرورى و فضايلپرورى « 1 » شهرهء جهانى ، و هركدام در بزرگى و عواطفگسترى نادرهء دورانى ، از هيبت سموم سطوت ايشان ( بهرام در شكم گور خزيده ، و از خجالت تكلفات بزم ايشان ) « 2 » خسرو پرويز سر در نقاب تراب تيره كشيده ، هماى معدلتشان در هربوم كه پرباز كرده آن بوم را همايون گردانيده ، و سحاب عاطفت ايشان بر هرزمين باران مرحمت بارانيده « 3 » باغ و بساتين شده گل « 4 » و رياحين رويانيده ، چنان كه « 5 » آثار عمارات و امارات مبرات هريك به حكم ع « 6 » : آن آثارنا تدل علينا ، به زبان حال كه : لسان الحال اصدق من لسان المقال « 7 » ، شرح همت عليا و رتبت اسناء ايشان بيان مينمايد : الشرف بالهمم العاليه لا بالرممم البالية . حق تعالى ذوات ملايك « 8 » صفات ايشان را كه اين « 9 » مدينة الاسلام پاكيزه نهاد بميامن بركات اهتمام « 10 » و اجتهاد ايشان زينت نعم المقام و رتبت دار السلام يافته از مكاره زمان در ضمان امان داراد .
--> ( 1 ) - مك : هريك بهنرپرورى شهرهء جهانى . ( 2 ) - عبارت : بين الهلالين : ( بهرام در شكم گور خزيده و از خجالت تكلفات بزم ايشان ) از زيادات نسخه مك است . ( 3 ) - مج : و سحاب مرحمت ايشان بر هرزمين كه باران عاطفت بارانيده . مك : و سحاب عاطفت ايشان بر هرزمين باران مرحمت بارانيده . ( 4 ) - مك : و گل و رياحين . ( 5 ) - مك : چنان كه از آثار عمارات . ( 6 ) - مك : ( ع ) ندارد ( 7 ) - اين عبارت از امثال سائرهء تازى است در مجمع الامثال ميدانى نيشابورى و جمهرة الامثال ابو هلال العسكرى : ( لسان الحال ابين من لسان المقال ) و ( لسان التجربه اصدق ) . ( 8 ) - مك : ملك صفات . ( 9 ) - مج : كه اين مدينه . مك : كه مدينه ( 10 ) - مج : بركات و اجتهاد . مك : بركات اهتمام و اجتهاد .