معين الدين محمد زمچى اسفزارى

مقدمه 13

روضات الجنات في اوصاف مدينه هرات ( فارسى )

( قاموس الاعلام - ش . سامى - ج - 6 - ص 4336 ) دو كتاب ( معارج النبوة ) و ( روضة الواعظين ) از جمله تصانيف مولانا معين الدين فراهى است و نسخه‌هاى آنها موجود و مشهور است ، و اما كتاب ( روضة الجنة در تاريخ هرات ) گويا مراد او همين تاريخ روضات الجنات تأليف اسفزارى است كه نام آن را اشتباها بدين‌صورت تحريف كرده است . و ( تاريخ مولوى ) نيز ندانستم چه كتابى مقصود است ؟ اين بود آنچه كه دربارهء زندگانى و احوال مصنف اين كتاب معاصرين او و افاضل متاخرين در آثار و تصانيف خود ثبت كرده‌اند . اما برحسب حسن اتفاق در تضاعيف صفحات خود اين كتاب حاضر مطالب بسيارى تصريحا يا تلويحا درباره مصنف و شخصيت ادبى و اجتماعى او بدست مىآيد كه بسيارى از نواحى مجهول و تاريك تاريخچه زندگانى ادبى و چگونگى و زمان تأليف كتاب را به خوبى روشن ميسازد . « 1 » 2 - اسفزارى زمچى : مؤلف از مردم دهستان ( بلوك ) اسفزار بوده و اسفزار ناحيه و دهستان پهناورى است از توابع هرات ، اين بلوك مشتمل بر چندين شهرچه ( قصبه ) و دهكده بوده است . اصطخرى در وصف آن گويد : « و باسفزار : ادرسكر ، كواران ، كوشك و كواشان ، و اسفزار اسم للكوره لا اسم مدينة و مدنها هذه الاربعة التى ذكرناها » ( المسالك و الممالك - اصطخرى ص 264 ليدن ) و ياقوت مىنويسد : « اسفزار : بفتح الهمزة و سكون السين و الفاء تضم و تكسر و زاء و الف و راء مدينة من نواحى سجستان من جهة هراة . . . » ( معجم البلدان

--> ( 1 ) - تاريخچه زندگانى . و معرفى شخصيت ادبى و نويسندگى اسفزارى مقتبس از تضاعيف مطالب كتاب روضات الجنات حاضر ، و آثار شعرى و هنرى او ، و بعضى قطعات شعرى پدرش ، و تاريخ قطعى تأليف اين كتاب ، و منابع و مصادرى كه مصنف از تواريخ قديمه هرات و خراسان در دست داشته ، و سبك نثرنويسى و ارزش ادبى و تاريخى آن كتاب ، و تاريخچه شهر هرات در قرون 9 - 7 ، با فرهنگ جامعى در شرح و تفسير لغات مغولى مستعمله در اين كتاب ، و معرفى نسخه‌هاى مورد استناد به پيوست مجلد دوم چاپ و منتشر خواهد شد .