بسمه تعالى مقدمه ناصر الدين شاه از فرمانروايان معدودى است كه به هر سفرى رفته است سفرنامه نوشته است ، اگرچه هنوز سفرنامه‌هاى او با سفرنامه‌هاى سياحان معروف جهان مقايسه نشده است اما اگر روزى چنين مقايسه‌اى انجام گيرد گمان نمىرود از بسيارى از سفرنامه‌نويسان عقب بماند و نوشته‌هاى او چه از نظر كميت و چه كيفيت فروتر از سفرنامه‌هاى ديگران باشد ، اما نكته‌اى كه بايد به آن توجه داشته باشيم اين است كه ناصر الدين شاه منحصرا قصد سفرنامه‌نويسى نداشته است وى علاقه وافرى داشته است كه زندگانى خود را روزبه‌روز يادداشت كند و چون قسمتى از خاطرات روزانه او مصادف با سفرهاى متعدد داخلى و خارجى او شده است اين قسمت از خاطرات يعنى يادداشت‌هائى كه در روزهاى سفر انجام يافته نام سفرنامه به خود گرفته است . به گفته مسعود ميرزا ظل السلطان : « قوت قلم غريبى داشتند شايد پنج جلد به قطر روضة الصفا به خط مبارك خودشان جزئيات زندگانى خود را چه رسمى و چه غيررسمى مرقوم فرموده‌اند چه به خط فرانسه و چه به خط ايران . چندين سفرنامه به قدر ده جلد تاريخ رسمى خودشان را به خط مبارك خودشان نوشته‌اند » « 1 » بر خلاف گفتهء ظل السلطان اين يادداشت‌ها در تمام مجلدات به خط خود ناصر الدين شاه نيست و نمىتواند باشد معذالك سلسله خاطرات او كه در سال‌هاى سفر اول و دوم او به اروپا انجام گرفته است بيشتر به خط

--> ( 1 ) . « تاريخ سرگذشت مسعودى » ص 192 س 5 .