ناصر الدين شاه قاجار
49
روزنامه خاطرات ناصر الدين شاه ( در سفر سوم فرنگستان ) ( فارسى )
روى سردارى امين السلطان همه نفتى شد ، زود سرداريش را كند و سردارى ميرزا نظام كاشى را پوشيده آمد خيلى رفتيم ، تا مهمانخانه راه خيلى دور بود ، رسيديم به مهمانخانه دندانساز و طولوزان و بعضى فرنگيها مهمانخانه منزل دارند ، بيدار بودند ، آنها را ديدم چراغان از مهمانخانه خوب تماشا دارد مثل يك رودخانه آتش ، در حقيقت خيلى خوب چراغان كرده بودند ، مثل چراغانهاى فرنگستان بود . توى طالار مهمانخانه شيرينى و ميوه و پيشكش زياد چيده بودند ، نشستيم پرتقال خورديم ، عزيز السلطان هم پرتقال خورد حقيقتا اين مهمانخانه عمارت بسيار خالى [ ؟ ] خوبى است كه اينطور مهمانخانه در فرنگ كمتر ديده مىشود ، غليان مهمانخانهاى هم كشيديم ، اين مهمانخانه بيست كالسكه دارد كه هركدام لايق نشستن امپراطور است . بعد چون راه دور بود سه تا كالسكه از مهمانخانه آوردند ، اول عزيز السلطان نشست ، رفت ، بعد ما هم سوار شديم ، رانديم ، وارد عمارت شديم ، شام را دير خورديم ، الحمد للّه خوش گذشت ، امين خلوت هم امروز با آقا مردك آمده بود نوشته بوديم ناخوش بود ، خوب شده بود و احوالش خوب بود ديده شد . روز شنبه 19 [ شعبان ] : امروز بايد برويم سياهدهن ، صبح زود در عمارت قزوين از خواب برخاستم ، حرم رفته بودند ، رفتيم حياط امين اقدس رخت پوشيده آمديم ، بيرون عمارت نادرى كه رسيديم اعيان و اشراف قزوين همه آمده بودند ، همه را خلعتهاى خوب داده بوديم آنها را ديديم بعد آمديم بيرون سوار كالسكه شديم ، رانديم شهر قزوين قابل آبادى است خوب شهرى است ، فتحعلى شاه يك مسجد خوبى ساخته است ، مسجد شاه موقوفات هم دارد به آقا باقر خان گفتم وقفيات مسجد را درست برساند و مسجد را تعمير كند امامزاده [ 24 ] زياد و قبر بعضى پيغمبرها كه همه از عهد صفويه گنبد و بارگاه دارد حالا خراب شده است . حكم شد آقا باقر خان همه را تعمير كند ، قزوين باغات زياد دارد ، درخت پسته زياد و درختهاى ديگر دارد ، باغات اينجا سالى يك دفعه آب مىخورد از آب رودخانهء ولىچاى و همينطور تربيت مىشود . خلاصه رانديم از دروازهء رشت بيرون آمديم ، چون راه كالسكه را از اين دروازه ساختهاند . بعد پيچ خورديم از دروازهء تبريز گذشتيم جمعيت زيادى از زن و مرد ، طرفين كوچه تا بيرون دروازه الى دروازهء تبريز بودند ، دروازهء رشت را آقا باقر خان ساخته است .