ناصر الدين شاه قاجار
46
روزنامه خاطرات ناصر الدين شاه ( در سفر سوم فرنگستان ) ( فارسى )
روز پنجشنبه 17 [ شعبان ] : امروز بايد برويم قزوين صبح زود برخاستم حرم رفته بودند ، حاجى حيدرآمد ريش زد ، زنها رفتند ، امين السلطان آمد با مسيو دنى و ميرزا نظام كاشى سه تا قرارنامه نوشته بودند در باب شمع و قند و شكر و بلور ، آوردند بعضى را كم و زياد كرديم بنا شد بيايد قزوين امين السلطان قرارش را بدهد و برود طهران ، آنها رفتند بعد ما هم بيرون آمده سوار كالسكه شديم و رانديم از ده حصار گذشتيم ، اينجا را حصار خورمان مىگويند . سه دانگش خالصه بوده است . علاء الملك خريده است ، سه دانگش اربابى است ، خانههاى كثيفى « 43 » دارد ، توى خود ده درخت كم است ، از ده گذشته افتاديم به جعده و رانديم . همه سوارها و غلامها و قزاقمزاق امروز بودند . هوا صاف بود مثل آينه ، يك لكه ابر نداشت ، نسيم خنك خوبى هم مىآمد ، ازينجا تا قزوين سه فرسنگ سبك است ، عزيز إله خان اينانلو پياده شده بود كنار جعده ايستاده بود ، هدايت إله خان برادرش كه ايل بيگى اينانلو است با ريشسفيدان و برادرهاش و پسرعموهاش و غيره ايستاده بودند ، كالسكه را نگاه داشتيم ؛ عزيز إله خان همه را معرفى كرد و چون اينها در بلوك زهراى قزوين مىنشينند آمده بودند . بعد رانديم ، صحرا باز همه سبز و گل و گياه بود ، زنبقهاى كوچك داشت ، باز طرفين جعده سوار و قزاق ايستاده بودند ، طرف دست راست يك دهى بود درخت داشت ، درخت بيد كشيدهاى هم بود معلوم مىشد آب دارد . ابو الحسن خان مىگفت صحرا گل زياد دارد ، در حقيقت صحرا خيلى خوب بود ، رانديم براى آن ده رسيديم ، ديديم بله نهرى مىرود ، آبش از قنات است ، سر نهر آفتابگردان زدند ، افتاديم به نهار امين السلطان و پيشخدمتها بودند ، بعد از نهار سوار اسب شده رانديم ، سوارهاى ايلات كه دست ميرزا محمد خان با سوارهاى چنگى « 44 » كه مال عزيز السلطان است همه سر راه بودند ، در حقيقت اين صحرا جاى سان ديدن است ، بيابان صاف و سبز و قشنگ . عزيز السلطان خودش هم سر سوارها ايستاده بود ، ماشا إله مثل سركردههاى كهنه ، امين السلطان و غيره بودند ، از جلو صف سوارها گذشتيم عزيز السلطان هم سواره با ما مىآمد در حقيقت ميرزا محمد خان سوارها را طورى نگاه داشته بود كه جاى ايراد نبود
--> ( 43 ) . اصل : خانهاى كسيفى ( 44 ) . چنگى : نام يكى از طوايف قشقائى كه محل سكونت آنها حوالى سميرم مىباشد ( لغتنامهء دهخدا از جغرافياى سياسى كيهان ) . ص 41 .