قهرمان ميرزا عين السلطنه

مقدمه 16

روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )

پيشين نشان داده بود كه باغ سعدآباد چه اندازه و به چه مساحت توسعه يافت . درين جلد نوشته است : « قصور ييلاقى سابق هم خراب شده اهتمامى در تعمير و مواظبت آن [ ها ] نمىشود ، ليكن قصر سعدآباد روزبه‌روز بر طراوت ، وسعت و عظمت خود مىافزايد . باغ و خانهء مردم است كه ضميمهء آن مىشود . » ( ص 7700 ) . صفحه‌اى پيش ازين شمه‌اى دربارهء تخريب سردر الماسيه مىنويسد و ياد مىكند ازين كه « سر درب الماسيه را كه نمونهء زيبايى از استيل ايرانى بود پاك خراب كرده‌اند و يك در اتومبيل‌رو بزرگ و يك سردر آجر قرمز قزاقى ساخته‌اند كانه درب گاراژ . گفتند اين خرابى سردر براى كتيبهء آن [ بود ] كه به اسم ناصر الدين شاه . . . بود . هم اسم او برداشته شده باشد و هم در [ را ] چهار هزار تومان قيمت از آقاى تيمورتاش آنتيك‌خرها خريدند . » ( ص 7699 ) به دنبال آن قطع درختان قصر گلستان ، از جمله بريدن كاجى را كه كريم خان زند به دست خود كاشته بود ، ياد كرده است . از موضوعات قابل رسيدگى اجتماعى وضع سربازگيرى و تقلبات مختلف و رشوه‌گيريهاى بىحسابى است كه مخصوصا در ولايات و قصبات ( مانند كوريجان ) پيش مىآمد و همه به منظور آن بود كه مشمولين مىخواستند خود را از خدمت وظيفه برهانند . از جمله دستكاريهايى بود كه در صدور سجل احوال و ضبط تاريخ تولد مىشد . همه‌سال در همدان اين مسئله موضوعيت پيدا مىكرد . چندبار درين خاطرات شواهد و مواردى گويا از گرفتاريهاى اهالى همدان مندرج است ( از جمله ص 7688 ، 7690 و 7780 ) . يكى ديگر از مشكلاتى كه در آن ايام براى مردم ايجاد كرده بودند گرفتن جواز سفر بود . عين السلطنه هر بار كه مىبايست به همدان مسافرت كند ناچار از گرفتن آن بود و اشكالات را برشمرده و در مواردى كه به استعجال سفرى مىكرده و فاقد جواز بوده توضيح داده است كه به چه ماجراهايى از گيروبند پليس رها مىشده است . از مباحث ديگر اجتماعى كه مطالبى راجع به آن درين خاطرات مندرج است قضيهء كشف حجاب و كلاه پهلوى و مقدمات عمومى آنها است . به صفحات 7701 و 7808 در مورد حجاب و صفحات 7782 و 7791 براى كلاه پهلوى مراجعه شود . اطلاعاتى هم دربارهء مدارس اناث ( ص 7815 ) ، مدرسهء تربيت نسوان ( ص 7644 ) ازين خاطرات به دست مىآيد . جز آن دربارهء مدرسه‌هايى كه مربوط به ملل ديگر بود ( از جمله مدرسه‌هاى سن لوئى و امريكايى مىتوان به مطالب تازه‌اى دست يافت ( ص 7643 ) . در موضوع قرارداد نفت با انگليسها طبعا مطلب مفصلى ندارد . جسته‌گريخته ، نكته‌هايى از نوشته‌هايش به دست آمدنى است . از آن زمره است : « فقط به دستور خود شاه آن كاغذ ماليه نوشته شده . وزرا هيچ خبر نداشتند . . . . عقايد