قهرمان ميرزا عين السلطنه

7132

روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )

امضاء مراسلات . شصت و پنج سال داشت ، كانه مرد قوى البنيهء چهل ساله . در جوانى قد و اندام و صورتى به آن خوبى كمتر كسى داشت . در بين اهل دربار جز علاء الدولهء مرحوم و صاحب اختيار كسى با او برابرى نمىكرد . باكمال بود . شعر خوب مىگفت . خيلى آرام و شيرين صحبت مىداشت . خيلى مد و فرنگى مآب بود ، در حالىكه فرانسه يا زبان ديگرى نمىدانست . فقط سفر سيم مظفر الدين شاه فرنگ رفت . ليكن چون سالها ايشيك آقاسىباشى و رئيس تشريفات بود با اروپائيها مراودهء زيادى داشت و به اين واسطه همه‌چيزش به طرز اروپا بود . در آن عهد اول خانه و اول بساط اروپائى خانه و بساط او بود . صفى عليشاه صفى عليشاه مرشدى بود كه برعكس همه مرشدها مردهء او بيشتر از شاهزادگان ، خوانين ، اهل دربار ، نظام و نوكر باب بود ( عميد الدولهء مرحوم و دو پسرش عميد الدولهء حاليه و شعاع الدين ميرزا هم از مرده بودند ) . هنگام موت آقاى ظهير الدوله را نايب قرار داد . معتمد الدوله عبد العلى ميرزا مدعى شد و تا آخر عمر مخالف بود . ليكن اخوان ظهير الدوله را به نيابت قبول نمودند . اگرچه عبد العلى ميرزا باكمال ، باسواد و در حقيقت حكيم بود امّا اخلاقا بسيار بد [ بود ] و نمىشد طرف مشابهت با آقا قرار داد . ظهير الدوله و اخلاق ظهير الدوله اول كسى بود كه درس اخلاق به مرده و مردم ديگر داد . اول كسى بود كه انجمنى به نام « اخوت » برقرار كرد و مردهء خود را « اخوان » اسم گذاشت . اول كسى بود كه در انجمن و مجالس مهمانى ديگ جوش و غيره حكم به آرام حرف زدن و سكوت داد . اول كسى بود در « انجمن اخوت » « بال كاستومه » « 1 » داد و شايد خيلى چيزهاى ديگر هم رواج داد كه چون من جزو اخوان نبودم اطلاع ندارم . ظهير الدوله و چرس فقط يك مسئله در عمر او مورد انتقاد شديد است كه مروج استعمال چرس شد كه به غير بين دراويش ژوليدهء پوسيده چندان ميان ساير مردم معمول و مرسوم نبود و ظهير الدوله به‌قدرى در استعمال و رواج آن اصرار داشت حتى به آنهائى كه در حوزهء

--> ( 1 ) - بال كستومه Bal costume