قهرمان ميرزا عين السلطنه
5895
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
قشون ، هرچيزى اول براى قشون و باز هم قشون . اين است اراده و مرام ما تا زمانى كه قشون به درجات عاليه خود نايل گردد . اما سياست خارجى ما در اينجا نيز يك تغيير اساسى لازم است . لازم است يك سياست شرافتمندانه با مناسبات ما با مملكت خارجه حكومت داشته باشد . در اين ايام هيچ مملكتى بدون ارتباط با جامعهء ملل نمىتواند زندگانى نمايد . بعد از جنگ بينالمللى كه مبانى تشكيلات جديدهء دنيا اصول مشاركت و دوستى شده است اصول مزبوره در وطن صلحجوى ما بيش از ساير نقاط قابل اتخاذ است . ملت ما انساندوست است . نسبت به جميع ملل خارجه مهربان و شفيق و صميمى است . ملت ما وارث حكم و اندرزهاى اعصار و قرون متواليه است ، حكمى كه حسن مناسبات بين المللى را مقرر مىدارد . ولى بديهى است دوستى ما نبايد وسيلهء استفادههاى غيرمشروع اجانب گردد كه در جامعهء ملل به شرافت و استقلال ايران لطمه وارد آورد . مناسبات ما با هريك از دول خارجه نبايد مانع از حسن مناسبات و دوستى با سايرين گردد ، بهنام همين دوستى « كاپيتولاسيون » را كه مخالفت استقلال يك ملت است الغاء خواهم نمود و براى موفقيت در اين مقصود و اينكه اتباع خارجه از عدالت تام بهرهمند بوده حقوق خود را بتوانند حقا دفاع نمايند ترتيبات و قوانين مخصوصه با محاكم صلاحيتدارى وضع و ايجاد خواهد شد تا همه نوع وثيقه داشته باشند . برطبق اصول فوقالذكر اعلام مىدارم كه بعضى از امتيازات كه در گذشته به اجانب داده شده است بايد اساسا مورد تجديدنظر واقع گردد . ما بايد به تمام همسايگان به نظر دوستى نگريسته و با همهء آنها مناسبات حسنهء همجوارانه داشته باشيم و روابط مودت و تجارت را محكم كنيم . در اين تجديد تشكيلات ما بايستى در استفاده از مساعدتهاى جميع دول اعم از آنكه مساعدتهاى مزبوره به صورت مستشار يا سرمايه باشد آزاد باشيم و هيچ ملتى هرقدر قوى و نيرومند باشد نبايد آزادى ما را محدود نمايد . ما آزاديم و آزاد باقى خواهيم بود به نام همين اصول و به خاطر همين اصول است كه من الغاى قرارداد ايران و انگلستان مورخهء اوت 1919 را اعلام مىدارم ، قراردادى كه موقع انعقاد آن وضعيات دنيا دگرگون بود و موجباتى كه ما را ناگزير به استفاده از آن مىنمود ديگر وجود ندارد . ارادهء قطعى اصلاحات داخلى و تصميم به عظمت و نيرومندى قشون ما را از احتياج به قراردادهائى كه در نتيجهء وضعيات تغيير يافتهء دنيا و حوادث بر ما تحميل گشته مستغنى مىسازد . من الغاء قرارداد ايران و انگلستان را اعلام مىدارم تا تأثيرات سوء بر سيرهء ما نداشته باشد . زيرا كه در ظرف صد سال اخير در سخت و تيرهترين دقايق تاريخ ما انگلستان به دفعات دست دوستانهء خود را براى