قهرمان ميرزا عين السلطنه

4923

روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )

محكمهء عالى بين المللى در يكى از نقاط دنيا تشكيل گردد كه اختلافات بين الدول به آن محكمه مرجوع و هر دولتى مراجعه به آن را امتناع ورزد مورد سياست گردد . اسلحه و قواى دول محدود باشد كه هردو قضيه مشكلى است . زيرا چنين محكمه عالى طبعا يك قوهء نيرومند را لازم دارد كه اگر يك دولت در حل دعواى خود از مراجعه به آنجا امتناع كرد با اين قوه او را سياست نمايند و چنين قوهء بين المللى را چگونه فراهم نمايند و تخفيف اسلحه هم سالهاست كه مبحث گفتگو واقع شده و به هيچ‌وجه تصفيه نشده بلكه روزبه‌روز در تزايد آن كوشيده‌اند و تا مسئلهء مستعمرات و اختلافات مستملكاتى كه علت العلل و توليد محاربات تمام به واسطه آن است رفع نشود غيرممكن است . قسمتهاى عملى آن استرداد اراضى اشغال شده ، ضمانت تماميت بلژيك ، اعطاى استقلال لهستان و ارمنستان ، حل مسالمت‌كارانهء اختلافات مستعمراتى ايتاليا ، اطريش ، آلمان ، فرانسه ، بالنسبه تا يك درجه به انجام آن مىتوان اميدوار بود و قسمت ديگر پيشنهاد براى جبران خرابيها و غرامت جنگى هم چاره‌اى نيست . جز آن‌كه طرفين همديگر را حلال نمايند . تقريبا همان صلح بدون اطلاق اراضى و بدون غرامت نقدى است كه روسيه منادى آن قبل از هركس بود . عمده‌ترين و مهم‌ترين و بالاخره مهيب‌ترين قسمت اين پيشنهاد آزادى درياها همان قضيهء بزرگ و علت حقيقى حدوث جنگ ، همان اساس متزلزل شدن سيادت بحرى انگلستان است كه همگى را مبهوت مىسازد . آرى همين‌كه درياها آزاد شوند دولت انگليس از مقام سيادت بحرى قدمى پائين‌تر گذارده ديگر اختلافى بين وى و آلمان موجود نيست . اگر آلمان تمام اراضى را كه اشغال كرده مسترد دارند و از تمام ثمرهء فتوحات خود صرف‌نظر نمايد در قبال آزادى درياها اهميتى ندارد . تنزل دادن انگليس از اين مقام براى آلمان بيش از تصرف يكى از قطعات پنج‌گانه دنيا قدر و قيمت دارد . در همين موضوع است كه قضيهء حيات ممات براى طرفين پيش مىآيد . در همين قضيه است كه وفق دادن نظريات در حريف ظاهرا ممتنع تصور مىشود . انگليسها و نظر پاپ به هر صورت راجع به‌همين نظريه است كه جرايد انگليس پيشنهاد پاپ را با سردى تلقى نموده و توهماتى جريان دارد كه القاء اين فكر يعنى تحريك پيشنهاد صلح پاپ را از طرف آلمان مىدانند . ( اختصارا از مقالهء اساسى ايران شمارهء 116 ) . اما سه دولت هستند كه از عدم الحاق اراضى هم راضى نخواهند بود : اول انگليس است ، دوم ايتاليا ، سيم ژاپن . زيرا ساير دول حتى آلمان به آن اراضى مىشوند . مستعمراتى كه از آلمان استرداد شده خيلى بيش از قطعاتى كه تصرف نموده براى او