گفتهء قنسول چهارشنبه هشتم - قونسلگرى مرا خواسته بود رفتم . رقعهء كارگذار را نمود كه سواد تلگراف وزارت خارجه در آن بود كه حضرت و الا به رضاى نفس و طيب خاطر از تأمين روس خارج و مستظهر به حق‌گذارى دولت عليه شدند . از اين به بعد امورات ايشان با حكومت است به سفارت سنيهء روس هم كتبا اطلاع داده شد . گفت من از سفارت تكليف خواسته‌ام شما چه مىدانيد . گفتم من هم جز سواد اين تلگراف چيزى نديده [ ام ] و نمىدانم . باران زياد مىآيد . بهمن دو شب آشستان مانده بود . ميرزا احمد خان پيغام داده بود دانسته لجاجت كردم تصديق مىكنم ، در روزنامه هم مىدهم بنويسند . دوازده روز در اروميه جنگ با اكراد روسها كردند و اكنون هم شهر محاصره است . جنگ در اروپا اروپا - جنگ در ورشو قشون طرفين چهار مليان و شصت هزار نفر ميدان جنگ پنجاه دو فرسنگ ما در اين جنگ از جنرالهاى روس خيلى كشته شد ، يك مليان طرفين اسير و مجروح و مقتول دادند . توپهاى آلمان كه كسى تاكنون مطلع نبود هريك سيصد خروار ما وزن دارد . در حوالى آنتورپ و ليژ و ساير شهرها چند سال قبل در باغات مكان اين توپها را قيراندود كرده و براى اين موقع محرمانه تهيه نموده بودند زيرا اين توپها را در هر مكانى نمىشود خالى كرد اسم آلمانى اين توپها « هوت زر » است . انگليسيها كه تازه اين توپ را ديده‌اند به شوخى اسم آن را « جاك جاك سون » مىگويند و اسم ديگر آن را « باكس آف كول » . تمام دول به واسطه اين توپها در وحشت و اضطراب هستند . قلعه‌هاى ليژ و آنتورپ كه از درجه اول قلاع روى زمين بود در مقابل اين توپها مثل پوست گردو از هم متلاشى شده دقيقه‌اى طاقت استقامت نياورد . چيزى كه فى الجمله اسباب اطمينان ساير دول است اين است كه در هرجائى نمىشود اين توپها را برد و استعمال كرد مگر آن‌كه قبلا مثل شهرهاى بلژيك مكانى براى آن تهيه شده باشد ، يا اقلا سه هفته وقت براى تهيهء مكان داشته باشند . نه آن‌كه ساير دول « حوت زر » نداشته باشند ، دارند ليكن به اين عظمت و به اين بزرگى نيست . اين توپ مخفى بود و به جز معدودى از صاحب‌منصبان توپخانهء آلمان و كروپ كسى نمىدانست . تجار و متمولين آلمان هم در حوالى اين شهرها به دستور العمل اتاماژر آلمان به عنوان احداث كارخانه يا چيز ديگرى در باغها و كارخانجات خود به فاصلهء معين مخفيانه مكان و محل آنها را تهيه نموده بودند