قهرمان ميرزا عين السلطنه
3599
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
ديگران مىگويند مشهدى محمد موسى را زده و اين گلوله كه به پاى او خورده گلولهء « مكنز » يا « ورندل » است . على شير تفنگ سهتير داشت . اما موسى تا هنگام موت گفته بود حسين خان قاتل من است در صورتى كه حسين خان هيچ تفنگ نداشته و از اطاق هم بيرون نيامده بوده است . من هرقدر مطالب را دنبال كردم به غيراينها چيزى دستگير نشد تا بعد چه معلوم شود . تا عصر ملاها و مردم ديگر ديدن مىآمدند و همه اظهار تشكر مىكردند كه خوب شد آمديد و الّا كارها خيلىخيلى بر هم مىخورد . چهارشنبه 21 ذيحجه - هوا امسال ملايم است . دو برف هم اين دو سه روزه آمد . نعش موسى را شهر فرستادم با برادرش عيسى و غلام كدخداى سراجمحله . التيماتوم روس روزنامهها را خواندم ، صورت التيماتوم با جوابى كه دولت ايران داده ملصق به همين روزنامه شد « 1 » . وزراء به زحمت زياد به رياست صمصام السلطنه معلوم شد ( از بس زود زود تغيير مىكنند من از نوشتن اسامى آنها صرفنظر مىكنم ) . وثوق الدوله وزير خارجه با هيئت وزراء جمعه نهم ماه مجلس مىرود و مىگويد خاطر آقايان از التيماتوم دولت روس مستحضر است . بعد از وصول آن هيئت وزراء اقدامات زياد كردند بلكه تغييرى در مواد آن حاصل شود . بدبختانه نتيجهء مطلوب دست نداد . بعد وساطت دولت انگليس را طالب شديم . در آخرين مراسلهء خود به ما نوشتند خيلى زود تقاضاها را قبول كنيد . آن وقت خواستيم بعضى ابهامات كه در التيماتوم بود مثل آنكه ايجاد يك بنائى كه در روى آن مكشوف كنيم . معلوم شد خير چيزى نخواهد بود . فقط مىگويند مستر شوستر از روز ورودش توليد يك دشمنى بين ايرانيها و روسها نموده ، او كه عزل شد اينها بالطبع درست مىشود . هيئت وزراء به اتفاق رأى مىدهد كه اين تقاضاها قبول شود براى آنكه ملاحظهء آتيه را مىكنند . وكلا هم به اتفاق التيماتوم را رد مىكنند و آن جواب را وزارت خارجه مىنويسد . وكيل سى كرور ملت غيور حاج عز الممالك قوم ما مىگويد و سايرين هم تصديق مىكنند . در التيماتوم نوشته ما دولتين نمىشناسيم ، مناسبات ما با تمام دول يكسان است . ها اينطور است ؟ مناسبات با پرو و شيلى و مكزيك و روس و انگليس و عثمانى يكى است ؟ از آن وكيل صد كرور ملت غيور بايد پرسيد ؟ آدم از شهر آمد شيخ نوشته بود شش هزار قشون روس با سى و چهار عرابه توپ وارد شهر قزوين شد كوچه بازار همهجا سالدات و قزاق است و به طهران هم مىگويند
--> ( 1 ) - متأسفانه مفقود شده است .