قهرمان ميرزا عين السلطنه
3552
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
محمد على شاه و خراسان و من اگر خداى نخواسته در آن مجلس بودم و داخل اين نقشه اينطور صلاح مىديدم كه محمد على شاه يا ميرزا بعد از ورود گمشتپه و فتح استراباد ضبط ذخيره آنجا تجهيز سپاهى كرده و به سمت خراسان و شهر مشهد مقدس حركت كند . اقلا تركمان در آن صفحه بلديت تام دارد و سالها چپاول كرده خراسانى مرعوب آنهاست به طهران دور و حتما آنجا مسخر آنها مىشد . ثانيا قشون مىخواست آنجا ، پول مىخواست آنجا ، رؤساى ايلات و امراء خراسان آنجا . فقط دو كرور ماليات نقد و جنس داشت ماهى صد هزار تومان گمرك و پست و تلگراف عايدى مملكتى مثل خراسان زرخيز . سالار الدوله سالار الدوله هم در اين ضمن خود را با يك اسلوب صحيح نه اينطور هرجومرج از بروجرد دو قسمت كرده يك قسمت به سمت همدان يك قسمت عمده با خودش به سمت بختيارى چهارلنگ و هفتلنگ اعم از اينكه با آنها جنگ مىكرد يا از دور تهديد ديگر نمىتوانست بختيارى خانه و لانه و اين مكنت هنگفت كه از مواجب و غارت و چپاول به چنگ آورده گذاشته سواره و پياده پير و جوان طهران رفته با اردوهاى دولتى به جنگ برود . ناچار از دفاع خود و حفظ خود بود . نقشههاى جنگى بعد هم شاه از خراسان و سالار الدوله از اين سمت به هرشكل بود صولت الدوله يا قوام الملك را با خود متفق كرده كه به سمت بختيارى حركت كند . تا اين كارها بشود فصل پائيز [ است ] و بختيارى به سمت قشلاق و رامهرمز مىرفت . شاه به سمت طهران حركت [ كند ] اينها به سمت اصفهان ، اردوى همدان به سمت قزوين . با كمال آرامى و طمأنينه به طهران مىرفتند كه اين مجاهد و چهارتا ارمنى و بازارى امكان نداشت تاب مقاومت بياورند . اما اينها با اين عجله به اين شتاب با اين بىترتيبى و بىنظمى قشون كجا مىرفتند ؟ كى مازندران قشونخيز بود ، چه وقت مردمان آنجا جنگى بودند . اسمعيل خان يا فلان خواجهوند يا مراد خان نايب طويله كجا لشكركشى كرده ، چه وقت فتحى كرده بودند . برعكس خراسان كه همهچيز داشت . سالار الدوله هم يكجا مىخواهد طهران را فتح كند ، يكجا مشغول عروسى مىشود ، آن هم به حالت بد و بىنظام . همهجا