قهرمان ميرزا عين السلطنه
3476
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
منافع كتيرا حالا من سپردهام درست ثبت بردارند و انشاء اللّه بعد نوشته مىشود كه چه منافعى اينها مىبرند و مالكين بيچاره را چه قسم گول زده كلاهشان را برمىدارند . مثلا در وناش و ايلان و بشمك يكصد و پنجاه عمله كار مىكند نفرى چهار تومان و نيم ششصد و هفتاد و پنج تومان عباس بيك و عباس خان گرفت . هرقدر كتيرا هم گرفته شود يك من يك هزار خواهند گرفت ، سواى منافع آرد و گيوه و غيره كه شرح داده شد . به من بيچاره چه داد يكصد و سى و پنج تومان . پانزده تومان هم مهدى گرفته باشد صد و پنجاه تومان . حالا سردستهها چه مقدار كتيرا بگيرند خدا عالم است . اينها كه دلال هستند اين مبلغ عايدشان باشد مال آنها معلوم است . با اين تفصيل دلسوختن دارد يا نه ؟ فريب مىدهند ، گول مىزنند يا نه ؟ آن سماجت و اصرارها به جا بود يا بى جا ؟ عباس بيك مرا رها نمىكرد حق داشت يا خير ؟ حالا من حق غبن دارم يا نه ؟ غبن فاحش بل افحش است يا خير ؟ اما كو عدالتخانه ، كو دادرس . صد و پنجاه تومان بدهند هفت هشت هزار تومان نفع ببرد ، در كجا همچو معامله شده . اگر ايام استبداد بود حالا پدرش را من درآورده بودم . مشروطه هم بود جدش را . حال كه هرجومرج است بايد بسوزم و بسازم . حساب كتيرا در خاتمه يك حساب تخمينى از مخارج دستهء صد و پنجاه نفرى وناش و ايلان و بشمك و دو مزرعهء كوچك ديگر چوسر و رزان مىكنم ششصد و هفتاد و پنج تومان به عباسين دادهاند ، روىهم نفرى پنج تومان هم در ماه مزد عمله را حساب كنيم ششصد و پنجاه تومان هم هرماه مزد عمله كه در چهار ماه مىشود سه هزار و دويست و پنجاه تومان . همينقدر هم تخمينا خرج غذا و خوراك و گيوه و قازمه و غيره را بگيريم . ( در الموت به واسطهء نبودن آرد از همهجا گرانتر مخارج آنها تمام مىشود . آرد خروارى بيست و پنج تومان وارد مىشود ) جمعا مىشود هفت هزار و يكصد و هفتاد تومان . مىماند يك من يك هزار حق العمل دلال از عين مال آن هم علاوه بشود با تنزيل پول و ريختوپاشهاى ديگر از قبيل نذورات به حضرت عباس هم و مهمانيها كه از كدخداها و رعايا مىكند آرد و گندم كه به بعضى مىدهند ، مواجب نوكر مرا مىدهند سر مىزند به هشت هزار تومان بلكه علاوه . در اين صورت كه تخمين زده شد از يك اجارهء صد و سى و پنج تومانى ملك من ده دوازده هزار تومان كتيرا برداشته مىشود كه هشتتا خرج و چهار پنجتا يقينا منافع لب و لباب آنها خواهد بود . خدا بدهد بركت به يك گون كوه يا