قهرمان ميرزا عين السلطنه
3416
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
طبيعى را نبايد مهمل گذاشت . معادن خداداد را [ بايد ] استكشاف نمود . ترقىخواهان مىگويند حقوق ملل متنوعه را بايد محفوظ داشت . ترقىخواهان مىگويند امتياز فضلى را نبايد از نظر انداخت . ترقىخواهان مىگويند مرامنامهها جزء آرزو نيست ، حاجت عمومى و حالت حاليه مملكت را در نظر داريم . دستور اساسى براى ملت ايران مىنويسيم و مىخواهيم فعلا جان رنجبر را از شر اشرار محفوظ بداريم . ترقىخواهان مىگويند مميزى علمى در ماليات نمايند ما را كفايت مىكند . محتاج به وضع مالياتهاى بىربط مثل ماليات نمك نيستيم . ماليات مستقيم يا غيرمستقيم امروز صحبت كردن از آن به درد ما نمىخورد . » قشون انگليس در جنوب « يكى از دانايان از بوشهر مىنويسد . اى وكلا ، اى وزرا فراموش ننمائيد . قسم خوردن رحيم خان و توبه كردن نايب حسين را گربهء عابد نمىشود مگر براى پنج پنج گرفتن موش . بيرون آوردن راهها از دست ايلات ، محروم ساختن ايشان از منافع هنگفت مىباشد . معلوم است براى اين همه خودكشيها خواهند كرد . اى وكلاى محترم ، استعداد انگليس در جنوب و وجود عساكر و لوازم آن بيش از قشون روس در شمال است . امناء دولت دلخوش دارند كه قشون انگليس در جنوب نيست و اگر هم گاهى آمده مراجعت نموده است . ولى اين هم يكى از بىاطلاعيها و خبط است . اكنون متجاوز از پنج هزار قشون مسلح دولت انگليس در جنوب مهيا دارد . منتهى اينكه در خانهها و قلعههاى سيار متحرك موسوم به كشتى جنگى در بندرگاه محمره و لنگرگاه بوشهر و لنگه و عباسى و جاسك و گواتر دارد . اين همه مخارج انگليس براى چه متحمل مىشود . البته براى اين است هروقت خواهد پياده كند . دو سال قبل دولت انگليس در خليج بيش از چهار جهاز نداشت اكنون زياده از ده جهاز در سواحل اطراف خليج مهيا و آماده دارد . قونسل بوشهر كانه يك سردار مقتدر از بوشهر به محمره مىرود ، لنگه مىرود ، عباسى مىرود يا در عمانات حركت مىنمايد . گاهى طهران مىآيد ، زمانى لندن مىرود . از عرض اين دو سال دو ماه بوشهر نمانده . آخر اين همه تكاپو و حركت يك قونسل اجنبى در مملكت بىصاحب ايران براى چيست . آيا اين همه كارگذاران قطور اكول راپرت مسافرتهاى اين سيّار سياح عجيب اطلاعى دارند ؟ دولت انگليس براى چه اين همه لشكر جرار و كشتيهاى جنگى در خليج آماده نموده است با كى خيال جنگ دارد ، الخ »