قهرمان ميرزا عين السلطنه
3409
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
دريافت مىكنند بليت مىدهند . كاه خروارى ده تومان شده و بسيار كم است . گندم خوب پاك كرده چهارده تومان [ است ] . يونجه هيچ وجود ندارد . كرسى داشتند و هوا از اينجا سردتر بود . يك روز تگرگ درشتى آمد و بارندگى به قدرى شهر را خراب كرده كه در هر خانه بنا و عمله است . روزى كه بيرون مىآمدم گفتند تمام وزراء استعفا كردند و ميان دو طايفهء طهران برهم خورده . اقتدار السلطنه و غارت كشمرز يك نفر كشمرزى به ديدار محمد على آمده بود مىگفت دو سه نفر از رعيتها به شهر مىآمدند با سه چهار نفر گماشتهء اقتدار السلطنه رفيق راه شدند . جمعى دزد به آنها برخورد . اول آدمهاى اقتدار السلطنه را لخت كردند بعد سراغ كشمرزى آمدند . اتفاقا يكى از دزدها با يك نفر از رعيتها آشنا درآمد . چون چيزى هم همراه نداشتند آن يك نفر دزد شفاعت كرده رعيتها را لخت نكردند . نوكرهاى اقتدار السلطنه از اين معامله خوششان نيامد رفتند پيش ارباب خود تفصيل را گفتند و تقصير را گردن كشمرزيها گذاشتند . اقتدار السلطنه پنجاه نفر پياده با ده بيست نفر سوار از چال و دهات ديگر خود كشمرز فرستاد ده خانه از متمولين آبادى را پاك غارت كرده آنچه نقد و جنس و مخلفه بود بردند ، از مباشر هم نوشته گرفتند ده روزه آن چند نفر را برده تسليم كنند . بعد صد و پنجاه گوسفند و چند رأس گاو هم جلو انداخته بردند . در چند شب توقف خودشان ديگر آنچه مرغ و بره بود خوردند . حالا هم اقتدار السلطنه مىگويد دو هزار تومان همراه آدمهاى من پول بوده . به قنسولگرى تظلم نمودند . گفت شهر حاكم ندارد ، عدليه ندارد . برويد من خودم با اقتدار السلطنه بلكه تمام كنم . محمد على مىگفت اين رعيتها كه غارت شدند هركدام تمول زياد داشته و اقلا هزار تومان دارائى آنها بوده است . اين هم كار آن ده ما كه منظم بود . سايهء ارباب ما از دست سپهدار و اولاد او نمىدانيم تا كى و تا چند بايد بكشيم و خدا هم احقاق حق نكند . حقيقت با اين عدالت مىشود اربابها را خارج [ كرد ] و دهات را به رعيت واگذار كرد . اين دهات همه رعيتى بوده ، به واسطهء همين ظلمها همين روزها بيچاره رعيت به تنگ آمده ملك را فروخت كه در سايهء ارباب اقلا رعيتى كرده و نان خالى را به راحتى بخورد . امروز ارباب جزو هم ديگر نمىتواند از دست همسايهء پرزور ظالم ملك نگاه دارد . اينطور باشد كمكم اينها هم واگذار به آن پرزورها مىكنند . ما نمىتوانيم ده تا